Ciekawostki o lasach, związanych z nimi zagrożeniach i trochę o tym, jak je ubezpieczać
Ubezpieczenia lasów wciąż są niedoceniane, ale mogą być naprawdę dobrym rozwiązaniem pozwalającym ograniczyć straty m.in. w łańcuchu dostaw drewna. W tym roku stały się one równie istotne dla turystyki zwłaszcza w krajach, w których pożary lasów spowodowały znaczące ograniczenia w korzystaniu z terenów wypoczynkowych.
Świat lasu
Szacuje się, że prawie jedna trzecia ludności świata jest uzależniona od dóbr i usług związanych z lasami w celu zapewnienia sobie środków do życia i bezpieczeństwa żywnościowego. Zalesianie sprzyja trzem wymiarom bezpieczeństwa żywnościowego (tj. dostępności, wykorzystania i stabilności) poprzez zapewnianie dochodu, zatrudnienia, energii, żywności i usług ekosystemowych.
W skali globalnej jest zagospodarowanych około 1,15 mld hektarów lasów, głównie w celu produkcji drewna i produktów niedrzewnych. Ponadto 749 mln ha jest przeznaczonych do wielorakiego wykorzystania, które często obejmuje produkcję. Leśnictwo jest bardzo istotnym elementem przemysłu drzewnego. Ekspansja przemysłowa spowodowała ubytek areału lasów naturalnych w skali całego globu. Z drugiej strony, bardzo dobrze rozwijają się nowe plantacje Wiele dużych firm zajmujących się obróbką drewna zaczęło integrować swoje tradycyjne zakłady z leśnictwem, aby nie być całkowicie zależnymi od dostawców zewnętrznych.
Źródło: Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings. Rome: FAO. 2020.
Lasy pokrywają prawie 1/3 powierzchni lądów na świecie. To jest 4,06 miliarda hektarów. Innymi słowy, na każdego mieszkańca Ziemi przypada około 0,52 hektara lasu. Ponad połowa (54%) światowych lasów znajduje się w zaledwie pięciu krajach: Rosja, Brazylia, Kanada, USA i Chiny. 93% powierzchni leśnej na świecie to lasy naturalnie odnawialne, a 7% to lasy zasadzone przez człowieka.
Od 1990 r. powierzchnia lasów odnawiających się w sposób naturalny zmniejszyła się (przy malejącym tempie utraty), ale powierzchnia lasów zasadzonych wzrosła o 123 mln ha.
Źródło: Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings. Rome: FAO. 2020.
Coraz więcej szkód w lasach
Lasy są narażone na liczne zagrożenia, które mogą negatywnie wpływać na ich stan zdrowotny i żywotność oraz ograniczać ich zdolność do dostarczania szerokiej gamy dóbr i usług ekosystemowych.
Dla przykładu tyko w 2015 r. pożary dotknęły około 98 milionów hektarów lasów. Dodatkowo owady, choroby i ciężkie warunki pogodowe w tym samym roku uszkodziły około 40 mln hektarów lasów, głównie w strefie umiarkowanej i północnej.
Rosnące temperatury i poziom dwutlenku węgla w atmosferze, zmiany w opadach, częstotliwości oraz dotkliwości ekstremalnych zjawisk klimatycznych to tylko niektóre z pojawiających się konsekwencji zmian klimatycznych. Zmiany te wywierają znaczny wpływ na wszystkie lasy i leśnictwo na świecie, np. poprzez wydłużenie okresów wegetacyjnych, zmianę struktury gatunkowej lasów, zmianę zasięgu występowania szkodników i wzrost liczby pożarów.
Na przykład w 2019 r. pożary o powierzchni większej niż 30 ha zaobserwowano w 40 krajach w Europie i Bliskiego Wschodu , a łączna powierzchnia spalonych obszarów wyniosła 789 730 ha, czyli prawie cztery razy więcej niż w 2018 r.
Największe pożary w Europie
Źródło: Wildfires ravaging forestlands in many parts of globe
Burzliwe czasy
Zmiany klimatyczne wiążą się nie tylko z suchymi dniami i wysokimi temperaturami, ale także z bardziej katastrofalnymi prędkościami wiatru. Główne szkody to zatem szkody w drewnie, masie celulozowej i pozyskiwaniu drewna, koszty odtworzenia i utrata zdolności produkcyjnej na terenach leśnych.
Źródło: Biggest windthrow volumes
Skutki huraganów na terenach lasów mogą być różne:
W drzewach uszkodzonych przez burze i wiatr, rośnie ryzyko szkód wtórnych:
Lasom zagrażają również inne zjawiska pogodowe, nie wszystkie o gwałtownym charakterze:
Ubezpieczenie lasów
W skali całego świata ubezpieczeniem objęte jest ok. 10% wszystkich plantacji leśnych. 2/3 lasów jest ubezpieczonych poprzez ubezpieczenia majątkowe, a 1/3 poprzez ubezpieczenia leśne. Wielkość składki szacuje się na około 150 mln USD.
Źródło: SwissRe forestry presentation (agriinsurance conference in Istambul 2018)
Główne ryzyka objęte standardowym ubezpieczeniem lasu to pożar, uderzenie pioruna i burza. Dodatkowo można ubezpieczyć się od gradu, lodu, śniegu, powodzi i trzęsienia ziemi. Szkodniki i choroby są wyłączone z ochrony ubezpieczeniowej, ale mogą być dodatkowo ubezpieczone pośrednio poprzez ubezpieczenie parametryczne, jeżeli istnieje silna korelacja pomiędzy czynnikiem pogodowym a wystąpieniem zwiększonej populacji szkodników i rozprzestrzenianiem się chorób.
Ustalenie sumy ubezpieczenia lasu może nastąpić w kilku wariantach:
Parametryczne ubezpieczenie lasu
Za pomocą polis parametrycznych można również ubezpieczyć ryzyko huraganów i pożarów lasów. Dane dotyczące silnych wiatrów są zazwyczaj dostarczane przez niezależne zewnętrzne organizacje w formie map prędkości wiatru. Na tej podstawie obszar objęty ubezpieczeniem podzielony jest na różne strefy prędkości. W zależności od umowy ubezpieczeniowej dla każdej strefy prędkości ustalane jest pewne stałe odszkodowanie.
W przypadku parametrycznego ubezpieczenia na wypadek pożaru dane o spalonych obszarach mogą być dostarczane przez satelity (MODIS, Sentinel itp.), na podstawie których określana jest rzeczywista wartość wskaźnika ubezpieczeniowego. Warunkiem odpowiedzialności jest minimalna wielkość spalonej powierzchni lasu.
