Ciekawostki o lasach, związanych z nimi zagrożeniach i trochę o tym, jak je ubezpieczać
Ubezpieczenia lasów wciąż są niedoceniane, ale mogą być naprawdę dobrym rozwiązaniem pozwalającym ograniczyć straty m.in. w łańcuchu dostaw drewna. W tym roku stały się one równie istotne dla turystyki zwłaszcza w krajach, w których pożary lasów spowodowały znaczące ograniczenia w korzystaniu z terenów wypoczynkowych.
Świat lasu
Szacuje się, że prawie jedna trzecia ludności świata jest uzależniona od dóbr i usług związanych z lasami w celu zapewnienia sobie środków do życia i bezpieczeństwa żywnościowego. Zalesianie sprzyja trzem wymiarom bezpieczeństwa żywnościowego (tj. dostępności, wykorzystania i stabilności) poprzez zapewnianie dochodu, zatrudnienia, energii, żywności i usług ekosystemowych.
W skali globalnej jest zagospodarowanych około 1,15 mld hektarów lasów, głównie w celu produkcji drewna i produktów niedrzewnych. Ponadto 749 mln ha jest przeznaczonych do wielorakiego wykorzystania, które często obejmuje produkcję. Leśnictwo jest bardzo istotnym elementem przemysłu drzewnego. Ekspansja przemysłowa spowodowała ubytek areału lasów naturalnych w skali całego globu. Z drugiej strony, bardzo dobrze rozwijają się nowe plantacje Wiele dużych firm zajmujących się obróbką drewna zaczęło integrować swoje tradycyjne zakłady z leśnictwem, aby nie być całkowicie zależnymi od dostawców zewnętrznych.
Źródło: Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings. Rome: FAO. 2020.
Lasy pokrywają prawie 1/3 powierzchni lądów na świecie. To jest 4,06 miliarda hektarów. Innymi słowy, na każdego mieszkańca Ziemi przypada około 0,52 hektara lasu. Ponad połowa (54%) światowych lasów znajduje się w zaledwie pięciu krajach: Rosja, Brazylia, Kanada, USA i Chiny. 93% powierzchni leśnej na świecie to lasy naturalnie odnawialne, a 7% to lasy zasadzone przez człowieka.
Od 1990 r. powierzchnia lasów odnawiających się w sposób naturalny zmniejszyła się (przy malejącym tempie utraty), ale powierzchnia lasów zasadzonych wzrosła o 123 mln ha.
Źródło: Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings. Rome: FAO. 2020.
Coraz więcej szkód w lasach
Lasy są narażone na liczne zagrożenia, które mogą negatywnie wpływać na ich stan zdrowotny i żywotność oraz ograniczać ich zdolność do dostarczania szerokiej gamy dóbr i usług ekosystemowych.
Dla przykładu tyko w 2015 r. pożary dotknęły około 98 milionów hektarów lasów. Dodatkowo owady, choroby i ciężkie warunki pogodowe w tym samym roku uszkodziły około 40 mln hektarów lasów, głównie w strefie umiarkowanej i północnej.
Rosnące temperatury i poziom dwutlenku węgla w atmosferze, zmiany w opadach, częstotliwości oraz dotkliwości ekstremalnych zjawisk klimatycznych to tylko niektóre z pojawiających się konsekwencji zmian klimatycznych. Zmiany te wywierają znaczny wpływ na wszystkie lasy i leśnictwo na świecie, np. poprzez wydłużenie okresów wegetacyjnych, zmianę struktury gatunkowej lasów, zmianę zasięgu występowania szkodników i wzrost liczby pożarów.
Na przykład w 2019 r. pożary o powierzchni większej niż 30 ha zaobserwowano w 40 krajach w Europie i Bliskiego Wschodu , a łączna powierzchnia spalonych obszarów wyniosła 789 730 ha, czyli prawie cztery razy więcej niż w 2018 r.
Największe pożary w Europie
Źródło: Wildfires ravaging forestlands in many parts of globe
Burzliwe czasy
Zmiany klimatyczne wiążą się nie tylko z suchymi dniami i wysokimi temperaturami, ale także z bardziej katastrofalnymi prędkościami wiatru. Główne szkody to zatem szkody w drewnie, masie celulozowej i pozyskiwaniu drewna, koszty odtworzenia i utrata zdolności produkcyjnej na terenach leśnych.
Źródło: Biggest windthrow volumes
Skutki huraganów na terenach lasów mogą być różne:
W drzewach uszkodzonych przez burze i wiatr, rośnie ryzyko szkód wtórnych:
Lasom zagrażają również inne zjawiska pogodowe, nie wszystkie o gwałtownym charakterze:
Ubezpieczenie lasów
W skali całego świata ubezpieczeniem objęte jest ok. 10% wszystkich plantacji leśnych. 2/3 lasów jest ubezpieczonych poprzez ubezpieczenia majątkowe, a 1/3 poprzez ubezpieczenia leśne. Wielkość składki szacuje się na około 150 mln USD.
Źródło: SwissRe forestry presentation (agriinsurance conference in Istambul 2018)
Główne ryzyka objęte standardowym ubezpieczeniem lasu to pożar, uderzenie pioruna i burza. Dodatkowo można ubezpieczyć się od gradu, lodu, śniegu, powodzi i trzęsienia ziemi. Szkodniki i choroby są wyłączone z ochrony ubezpieczeniowej, ale mogą być dodatkowo ubezpieczone pośrednio poprzez ubezpieczenie parametryczne, jeżeli istnieje silna korelacja pomiędzy czynnikiem pogodowym a wystąpieniem zwiększonej populacji szkodników i rozprzestrzenianiem się chorób.
Ustalenie sumy ubezpieczenia lasu może nastąpić w kilku wariantach:
Parametryczne ubezpieczenie lasu
Za pomocą polis parametrycznych można również ubezpieczyć ryzyko huraganów i pożarów lasów. Dane dotyczące silnych wiatrów są zazwyczaj dostarczane przez niezależne zewnętrzne organizacje w formie map prędkości wiatru. Na tej podstawie obszar objęty ubezpieczeniem podzielony jest na różne strefy prędkości. W zależności od umowy ubezpieczeniowej dla każdej strefy prędkości ustalane jest pewne stałe odszkodowanie.
W przypadku parametrycznego ubezpieczenia na wypadek pożaru dane o spalonych obszarach mogą być dostarczane przez satelity (MODIS, Sentinel itp.), na podstawie których określana jest rzeczywista wartość wskaźnika ubezpieczeniowego. Warunkiem odpowiedzialności jest minimalna wielkość spalonej powierzchni lasu.
Maksym Shylov
Group Practice Leader
Food & Agriculture
T +48 22 39 33 211
