Nadchodzi zima: Czy odnawialne źródła energii mogą nas uniezależnić od rosyjskiego gazu?

One thing is clear – Europe needs to cover gas demand with alternative sources. The EU energy security is compromised if there is no diversification to cover Russian gas imports.

Jedno jest pewne – Europa musi pokryć zapotrzebowanie na gaz z alternatywnych źródeł. Bezpieczeństwo energetyczne UE będzie zagrożone, jeśli nie dojdzie do dywersyfikacji w celu zastąpienia importu rosyjskiego gazu. Import gazu do UE stanowi ponad 1 500 TWh i musi zostać zastąpiony alternatywnymi źródłami.

Kwestie bezpieczeństwa energetycznego wywołują ożywione dyskusje nie tylko w gabinetach polityków, zarządach i na konferencjach. Temat ten jest obecny również w życiu codziennym obywateli. Można usłyszeć szalone historie, a opinie są spolaryzowane i wahają się w obu kierunkach. Chociaż może się wydawać, że stoimy przed niemożliwym zadaniem przejścia z paliw kopalnych na odnawialne źródła energii, badania opinii publicznej pokazują w rzeczywistości wysoki stopień zgodności (9 na 10 Europejczyków zgadza się z tym) w odniesieniu do priorytetów polityki energetycznej UE czyli zapewnienia bezpiecznej, czystej i przystępnej cenowo energii dla wszystkich Europejczyków, w oparciu o nowe badanie Eurobarometru opublikowane przez Komisję Europejską.
 
Główne pytania koncentrują się na możliwości przeprowadzenia transformacji energetycznej oraz na odpowiednim harmonogramie. Nie jest to kwestia czy, ale jak i kiedy. Nasz zespół ds. energii, energetyki i górnictwa przyjrzał się bliżej temu zagadnieniu.
 
W marcu 2022 roku 85% zapotrzebowania UE na gaz pochodziło z importu. W tym 34% z Rosji, a tylko 17% z Norwegii. Zależność od rosyjskiego gazu w UE znacznie wzrosła, a jak pokazuje poniższy wykres niektóre kraje są całkowicie zależne od tego jednego źródła.

Źródło: GlobalData, Eurostat

Ponad 30% importowanego rosyjskiego gazu wykorzystywane jest do produkcji energii elektrycznej i cieplnej, a dodatkowe 25% zużywa sektor mieszkaniowy, a następnie produkcja przemysłowa – 21%. Trudno się dziwić, że zdolność Rosji do uzbrojenia się w energię tylko przyspieszyła presję na ceny konsumpcyjne, globalne łańcuchy dostaw i rynek pracy.

Droga do alternatywnych źródeł energii

Jedno jest pewne – Europa musi pokryć zapotrzebowanie na gaz z alternatywnych źródeł. Bezpieczeństwo energetyczne UE będzie zagrożone, jeśli nie dojdzie do dywersyfikacji w celu zastąpienia importu rosyjskiego gazu. Import gazu do UE stanowi ponad 1 500 TWh i musi zostać zastąpiony alternatywnymi źródłami.
 
Międzynarodowa Agencja Energii (IEA) opracowała 10-punktowy plan dla Europy. Plan ten podzielony jest na 4 główne obszary działania:

Działania związane z gazem ziemnym

  • Brak nowych kontraktów na dostawy gazu z Rosją (kontrakty na 15 mld m3 mają wygasnąć do końca 2022 roku, a na 40 mld m3 do końca dekady).
  • Zastąpienie gazu rosyjskiego gazem z alternatywnych źródeł (30 mld m3 z innych krajów)
  • Minimalne zobowiązania do magazynowania gazu w celu zwiększenia odporności rynku (większe zatłaczanie zwiększy zapotrzebowanie na gaz i podniesie jego ceny)

Działania ukierunkowane na energetyczną efektywność

  • Przyspieszenie wymiany kotłów gazowych na pompy ciepła (zmniejszenie zużycia gazu niezbędnego do ogrzewania o dodatkowe 2 mld m3 rocznie)
  • Przyspieszenie poprawy efektywności energetycznej w budynkach i przemyśle (zmniejszenie zużycia gazu na ogrzewanie o dodatkowe 2 mld m3 rocznie)
  • Zachęcenie konsumentów do czasowej regulacji termostatów (zmniejszenie zużycia gazu o 10 mld m3 rocznie(!))

Działania ukierunkowane na energię odnawialną

  • Przyspieszenie realizacji projektów związanych z energią wiatrową i słoneczną (mogłoby zmniejszyć zużycie gazu o 6 mld m3).
  • Maksymalizacja produkcji z istniejących źródeł niskoemisyjnych, takich jak bioenergia i energia jądrowa (może przynieść 70 TWh, zmniejszając zużycie gazu w elektryczności o 13 mld m3).

Działania prorynkowe

  • Wprowadzenie krótkoterminowych środków chroniących wrażliwych odbiorców energii elektrycznej przed wysokimi cenami.
  • Zwiększenie wysiłków na rzecz dywersyfikacji i dekarbonizacji źródeł elastyczności systemu energetycznego.

Badania pokazują, że pomyślna realizacja planu może wyeliminować do 2030 roku zapotrzebowanie na rosyjski gaz. Udział energii odnawialnej w energetyce rośnie systematycznie od 2004 roku, osiągając obecnie 23%. Wodór jest postrzegany jako wsparcie dla sektora gazowego. Dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (RED) oceniają możliwość wprowadzenia obowiązku blendingu w celu zwiększenia zrównoważonego rozwoju europejskiego systemu gazowego z obecnego 1% do 20%, ale nie bez poważnych dostosowań sieci i infrastruktury.

Poza zmniejszeniem uzależnienia od rosyjskiego gazu, co teraz wydaje się możliwe, należy rozważyć także różne inne aspekty transformacji energetycznej. Na razie zachowajmy spokój i postępujmy zgodnie z planem.

A co z ryzykiem?

We read and hear surprisingly little about the uncertainties, unknowns, and associated project risks of such undertaking. Known unknowns are what drive many scientific experiments, business intelligence and data analytics and refer to information whose existence is someone aware of but does not possess. They can also represent potential risks. They can also represent potential risks. Far worse are the unknown unknowns, pieces of unidentified information, or “things  we do not know that we don’t know”.

W planie uwzględniono kilka pozycji, których charakter niesie ze sobą nieodłączne ograniczenia i dlatego można je uznać za poważne ryzyko projektowe. Na przykład wyzwaniem jest sprzedaż i instalacja 30 mln pomp ciepła w jak najkrótszym czasie bez względu na ograniczone zdolności produkcyjne w skali globalnej, presję ze strony łańcucha dostaw i trudności logistyczne.
 
Przyspieszenie produkcji energii odnawialnej (UE wymaga ponad 900 TWh dodatkowej mocy do 2030 r.) wydaje się niezwykle mało prawdopodobne z wyżej wymienionych powodów , a także niemożliwe bez dodania nowych zakładów produkcyjnych, najlepiej bliżej domu, a nie za granicą. Oznacza to, że aby zrealizować to kolosalne zadanie w bardzo krótkim czasie, trzeba będzie pójść na ustępstwa techniczne i technologiczne. Ponadto należy zatrudnić i przeszkolić nowych pracowników zgodnie z bardzo wysokim standardem wymaganym przez stale rosnącą kompleksowość maszyn do wytwarzania energii odnawialnej (zwłaszcza turbin wiatrowych). Niedawne kryzysy w europejskim transporcie drogowym i lotniczym spowodowane po-COVIDowymi brakami kadrowymi pokazują, jak trudno jest zmobilizować i zapewnić dopływ wykwalifikowanej siły roboczej, aby sprostać wymaganiom biznesu związanego z zieloną energią.
 
Również infrastruktura sieci, transportu i magazynowania gazu będzie wymagała więcej niż gruntownego remontu, aby móc zastosować mieszanie wodoru ze względu na jego właściwości fizyczne i chemiczne (silnie korozyjne, a istniejące sieci nie zostały zbudowane z myślą o tym).
 
Wreszcie, interesujące byłoby zapoznanie się z szacunkami dotyczącymi nakładów kapitałowych niezbędnych do modernizacji systemów przesyłowych i dystrybucyjnych całej UE w celu dostosowania ich do zmiany topologii wynikającej z zastąpienia niewielkiej liczby centralnie dysponowanych aktywów wytwórczych (zlokalizowanych w pobliżu największych przemysłowych odbiorców energii elektrycznej) dużą liczbą rozproszonych źródeł odnawialnych zlokalizowanych na całym kontynencie i w sąsiednich morzach.
 
Do tego czasu Europa będzie musiała utrzymać swoje elektrownie węglowe (np. Niemcy już rozpoczęły postępowanie prawne w celu zniesienia zakazu eksploatacji elektrowni cieplnych po 2022-23 roku).
 
Poza tym rok 2030 oddalony jest jeszcze o 7,5 roku, a przecież zima czeka nas już za kilka miesięcy.

Powiązane artykuły

Zviadi Vardosanidze

Group Practice Leader Energy, Power and Mining

T +43 664 962 39 04

Zmiany w prawie budowlanym w pigułce

19 września 2020 r. weszła w życie Ustawa z dnia 13.02.2020 r. o zmianach w prawie budowlanym. Cel zmian to przede wszystkim uproszczenie i przyśpieszenie procesu inwestycyjno-budowlanego. W lipcu tego roku (Ustawa z dnia 07.07.2022r podpisana w dniu 20.07.2022r) wprowadzone zostały kolejne zmiany, które w głównej mierze dotyczą cyfryzacji procesów budowlanych. Czy powyższe zmiany mogą zatem wpłynąć na konieczność korekty lub negocjowania dodatkowych warunków ubezpieczenia?

Nowe podejście

Podkreślenia wymaga, iż zmiany odnoszą się zarówno do realizacji samej inwestycji, ale także do postępowania poprzedzającego rozpoczęcie prac budowlanych, tj. kwestii związanych z projektowaniem. Zgodnie z nowymi przepisami, projekt budowlany został podzielony na III części: projekt zagospodarowania, projekt architektoniczno-budowlany i projekt techniczny. Wcześniej stanowiły one jednolity dokument.

W celu uzyskania pozwolenia na budowę, inwestor będzie zobligowany do przedłożenia projektu technicznego organowi nadzoru budowlanego, natomiast przy samym składaniu wniosku nie będzie to wymagane. Rolą projektanta będzie zaś odpowiedzialność za zgodność projektu technicznego (pod względem zgodności z przepisami) z projektami zagospodarowania terenu oraz architektoniczno-budowlanym. W aspekcie zawierania ubezpieczeń istotne zatem będzie rozróżnienie zakresu kręgu podmiotów odpowiedzialnych za poszczególne projekty. Natomiast w dalszym ciągu, zgodnie z art. 42 prawa budowlanego, przed rozpoczęciem prac budowlanych inwestor ma obowiązek sporządzić projekt techniczny.
 
Sam projekt techniczny ma obejmować zgodnie z art. 34:

  • projektowane rozwiązania konstrukcyjne obiektu wraz z wynikami obliczeń statyczno-wytrzymałościowych,
  • charakterystykę energetyczną – w przypadku budynków,
  • projektowane niezbędne rozwiązania techniczne oraz materiałowe,
  • w zależności od potrzeb – dokumentację geologiczno-inżynierską lub geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych,
  • inne opracowania projektowe.

Zmiany, zmiany

Nowelizacja wprowadza dodatkowo enumeratywnie wskazane budów, dla których nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia. Jest to analogiczne do wcześniejszego unormowania, jednak pojawiają się pewne detale, na które warto zwrócić uwagę. Przykładowo zwolnione z uzyskania pozwolenia będą tymczasowe obiekty budowlane, niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w określonych terminach (nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonej w zgłoszeniu).
 
Wcześniejszy zapis nie wprowadzał ograniczenia czasowego. Pozwolenia na budowę nie wymaga także wykonywanie robót budowlanych polegających m.in. na remoncie i przebudowie obiektów budowlanych (dotychczas wyjątek od tej reguły stanowiły zabytki) oraz remoncie i przebudowie urządzeń budowlanych. Natomiast już prowadzenie prac przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków – wymaga  pozwolenia na budowę. Z kolei roboty budowlane wykonywane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymagają jedynie zgłoszenia. Rozszerzony został również katalog prac, które wymagają jedynie tzw. zgłoszenia.
 
Zmianie uległy również przepisy dotyczące możliwości uchylenia pozwolenia na budowę. Dotychczas decyzję o pozwoleniu na budowę można było uchylić w dowolnym czasie. Natomiast po zamianach przepisów od 19.09.2020 r. wprowadzona została zasada, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie zostanie unieważniona, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. Z kolei decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie zostanie unieważniona, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna.

Dodatkowo, warto również zwrócić uwagę na zmianę dotyczącą rozszerzenia działalności odnoszącej się do samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Wprowadzony został zapis wskazujący, iż działalność ta odnosi się do: projektowania, sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych i technicznych oraz sprawowania nadzoru autorskiego (wcześniejszy zapis obejmował: projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowanie nadzoru autorskiego). Nadal nie obejmuje natomiast rzeczoznawstwa budowlanego.
W związku z wprowadzeniem nowego podziału projektu budowlanego pojawiła się nowa specjalizacja: techniczno-budowlana. Przy ubezpieczeniu inwestycji warto zwrócić uwagę, czy taki podmiot jest również objęty ochroną.
 
Uporządkowane zostały również kwestie związane z działaniami inwestora i prowadzeniem dziennika budowy (w tym dziennika montażu i rozbiórki) oraz wskazane / doprecyzowane zostały obowiązki inwestora przed rozpoczęciem budowy. Wprowadzono np. zamknięty katalog przypadków, w których inwestor ma obowiązek ustanowić kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego.
 
Istotna ważna zmiana, to wprowadzenie od przyszłego roku (27.01.2023r) nowych zapisów w odniesieniu do prowadzenia Dziennika Budowy, który będzie mógł być prowadzony w dotychczasowej papierowej formie jak i elektronicznej. Cyfryzacja pozwoli monitorować i uaktualniać wpisy zdalnie, bez konieczności przybywania na biura budowy jak umożliwi szybkie dostarczenie zapisów z dziennika budowy zainteresowanym stronom, chociażby podczas likwidacji szkód, bez konieczności skanowania tradycyjnych dzienników budowy. Wpisy będą mogły być dokonywane przez uprawnione osoby przez Inwestora

Ubezpieczeniowo

Niewątpliwie przytoczone powyżej zmiany należy mieć na uwadze przy aranżowaniu programu ubezpieczeniowego zarówno w odniesieniu do inwestora, jak i wykonawcy. Istotne z punktu widzenia ubezpieczeniowego są zapisy dotyczące projektowania i samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, zwłaszcza w kontekście ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej uczestników procesu budowlanego, w tym odpowiedzialności cywilnej zawodowej.

Zmiany objęły również zapisy dotyczące warunków użytkowania obiektów. Wprowadzono dość istotny zapis dotyczący wymogu wykonania ekspertyzy rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń pożarowych przy każdej zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
 
 
Podstawa prawna:

  • Ustawa  z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane,
  • Ustawa z dnia 13.02.20220 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane
  • Ustawa z dnia 07.07.2022 r o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.

Anna Kowalska-Osuch

Operations Manager

T +48 22 39 33 308

Radzenie sobie z suszą rolniczą w regionie Europy Środkowej i Wschodniej

Czy obecne zarządzanie ryzykiem suszy jest wystarczające?

Susza jest jednym z głównych zagrożeń wpływających na cały łańcuch dostaw żywności. Najczęściej ma charakter zjawiska katastrofalnego, ponieważ w pewnym momencie może rozprzestrzenić się na rozległe terytoria w wielu krajach, prowadząc do ogromnych niedoborów upraw.
Według badań Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) udział rolnictwa w stratach spowodowanych suszą wynosi 83%.

W niniejszym artykule przedstawimy sytuację dotyczącą narzędzi finansowania strat spowodowanych suszą w regionie CEE/SEE oraz poruszymy główne problemy partnerstwa publiczno-prywatnego w odniesieniu do prywatnych programów ubezpieczenia upraw.

Wykres 1. Analiza plonów w rejonie Panevezys na Litwie

Źródło danych: https://www.fao.org/3/I8656EN/i8656en.pdf

Co to jest susza i jak ją rozpoznać?

Według EDO (Europejskiego Obserwatorium Susz) susze są powszechnie podzielone na trzy podstawowe typy: meteorologiczne, rolnicze i hydrologiczne. Susza meteorologiczna jest definiowana jako okres z anormalnym deficytem opadów w stosunku do wieloletnich średnich warunków dla regionu. Gdy susza meteorologiczna prowadzi do niedoboru wilgoci w glebie, co ogranicza dostępność wody dla upraw, skutkiem jest ansusza rolnicza.

Susza hydrologiczna wiąże się z wpływem niedoboru opadów (w tym opadów śniegu) na zaopatrzenie w wodę powierzchniową lub podpowierzchniową (tj. przepływ cieków, poziom zbiorników i jezior oraz wody gruntowe).

W celu zapobiegania stratom spowodowanym suszą i zapewnienia finansowania dla przeciwdziałania jej efektom, rządy w poszczególnych krajach stosują różne modele działania. Poniższa tabela przedstawia pokrótce przykłady systemów identyfikacji i ostrzegania przed suszą w niektórych krajach.

Tabela 1. Definicja suszy w publicznych systemach monitorowania suszy i prywatnym sektorze ubezpieczeń

Jednym z najpopularniejszych wskaźników definicji suszy, zalecanym przez Światową Organizację Meteorologiczną, jest wskaźnik Standaryzowanych Opadów (SPI). Jest on obliczany w określonym przedziale czasu (1, 2, 3, 6, 12 miesięcy) jako różnica między rzeczywistymi opadami a średnim parametrem z 30 lat, podzielona przez współczynnik odchylenia standardowego. SPI ma tę zaletę, że jest w stanie odróżnić konkretny zły rok od innych. W tym przypadku inne czynniki (temperatura, rodzaj gleby, prędkość wiatru, gęstość plonów itp.) nie są brane pod uwagę. Oznacza to, że SPI jest wystarczający do identyfikacji suszy meteorologicznej, ale nie jest odpowiedni dla suszy rolniczej.

Jak przewidzieć potencjalne straty?

Nasze doświadczenie w Europie Środkowej i Wschodniej z danymi rolników indywidualnych pokazuje, że susza powoduje straty plonów na poziomie 20-40% dla zbóż ozimych i 30-60% dla zbóż jarych w porównaniu do średniej 5-letniej.

Jeśli chodzi o poziom makro, oficjalne statystyki odnotowują straty rzędu 20-30%. Na przykład w rejonie Panevezys na Litwie wysokie temperatury w połączeniu z umiarkowanym niedoborem opadów w okresie kwiecień-maj 2018 r. były katastrofalne dla zbóż i rzepaku. W 2021 roku bezdeszczowy lipiec-sierpień, prowadził do słabych wyników upraw wiosennych, zwłaszcza odmian późnych (kukurydza, fasola).

Wykres 2. Analiza plonów w rejonie Panevezys na Litwie

Kiedy zaczyna się susza, warto wcześniej wiedzieć, w jaki sposób wpłynie na obniżenie plonów, aby umożliwić dalsze zapobieganie ryzyku i minimalizację kosztów przez wszystkie zainteresowane strony w łańcuchu dostaw żywności. Wiele wysiłku wkłada się w opracowanie bardzo dokładnych modeli prognozowania plonów na różnych etapach rozwoju upraw.

Na przykład Wydział Ziemi i Wody FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa) opracował AquaCrop.

  • Parametry klimatyczne: opady, maksymalna i minimalna temperatura powietrza (odpowiednio Tx i Tn),
  • Parametry upraw: fenologia, pokrycie korony, głębokość ukorzenienia, transpiracja upraw, parowanie gleby, produkcja biomasy,
  • Parametry gleby: profil glebowy i charakterystyka wód gruntowych,
  • Zarządzanie uprawą: Zarządzanie nawadnianiem i zarządzanie polami (urodzajność gleby do uprawy roślin, zarówno natywna, jak i przez nawożenie; mulczowanie gleby w celu zmniejszenia parowania gleby; oraz wykorzystanie obwałowań).

Wykres 3. Wieloczynnikowy model prognozowania plonów AquaCrop.

Źródło danych: https://www.fao.org/documents/card/en/c/f34330d3-592e-42e1-883e-1db3506c8c8d/

W AquaCrop należy stosować specjalne algorytmy AI/ML, aby uzyskać lepszą jakość prognoz.

Zapewnienie środków łagodzących straty spowodowane suszą

IDMP (zintegrowany program zarządzania suszą) Światowej Organizacji Meteorologicznej wskazuje wiele środków łagodzących skutki suszy w krótkich i długich okresach. Jeśli to nie wystarczy, aby złagodzić straty, należy podjąć działania nadzwyczajne i zapewnić finansowanie stat(więcej szczegółów pod linkiem: https://www.droughtmanagement.info/pillars/mitigation-preparedness-response/

Na przykład latem 2018 r. zanotowano bardzo wysokie temperatury, powodujące susze, które mocno wpłynęły na produkcję rolną (na rośliny uprawne i produkcję paszy) w wielu krajach UE. Na wniosek wielu państw członkowskich Komisja Europejska uruchomiła szereg środków i odstępstw. Europejscy rolnicy otrzymali mniejsze lub większe wsparcie ze strony krajowych władz, z których każda zarządza kryzysem w zależności od jego intensywności, ale przede wszystkim w zależności od jego możliwości finansowych, narażając rolników na znaczne różnice w traktowaniu. Bezpośrednie wypłaty miały miejsce w 3 państwach członkowskich: Niemczech (340 milionów euro), Szwecji (116 milionów euro) i Polsce (około 116 milionów euro).

15 sierpnia rząd federalny w Berlinie przyjął wniosek, który umożliwił niemieckim rolnikom dotkniętym suszą uprawę paszy dla zwierząt na obszarach proekologicznych (EFA). Dzięki temu rolnicy mogli uprawiać mieszankę roślin na cele paszowe na EFA. Jeśli chodzi o udział prywatnych ubezpieczeń, okazało się, że tylko 5000 hektarów w Niemczech było objętych ochroną przed suszą!

Wykres: Klęska suszy w Europie 2018

Źródło: https://www.farm-europe.eu/blog-en/drought-in-europe-summer-2018-crisis-management-in-an-orderly-chaos/

Pomimo rozwiniętego we Francji systemu ubezpieczeń upraw od wielu ryzyk, na poziomie krajowym wprowadzono ulgę w podatku od gruntów słabo zagospodarowanych (TFNB) dla działek dotkniętych suszą, a także odroczenie płatności składek na ubezpieczenie społeczne do funduszy Mutualité sociale agricole (MSA). Rozważano także pomoc w transporcie siana na pastwiskach.

Dlaczego potrzebne jest prywatne ubezpieczenie upraw na wypadek suszy?

Na pierwszy rzut oka powyższe przykłady doraźnych działań rządu wydają się dobrym sposobem na finansowanie negatywnych wyników finansowych. Jednak rządy borykają się z dodatkowym nieoczekiwanym obciążeniem budżetu państwa i brakiem weryfikacji wydatkowania tych środków przez rolników, co prowadzi do nieefektywnego wydawania środków publicznych. Z tego punktu widzenia prywatne lepszym rozwiązaniem finansowania strat suszowych wydają się ubezpieczenia.

W latach 2004-2013 11 krajów CEE/SEE stało się członkami UE, również w zakresie Wspólnej Polityki Rolnej, co oznacza również subsydiowanie prywatnych ubezpieczeń rolnych. Mimo tego jednak susza jest słabo ubezpieczona lub wcale nie jest ubezpieczana. Chociaż ubezpieczenie od suszy jest oferowane, towarzystwa ubezpieczeniowe stosują wiele ograniczeń w zakresie wysokich franszyz, limitów odszkodowawczych, rodzajów upraw, klas gleby czy ubezpieczonych regionów itp. Skąd taki „niski apetyt na ryzyko”?

Pierwsze ubezpieczenia upraw w regionie CEE/SEE oferowali ubezpieczyciele niemieccy, włoscy i austriaccy, którzy skupili się głównie na ryzyku gradobicia. Przed suszą w 2018 r. rolnicy i ubezpieczyciele prawie nie przewidywali potrzeby takiej ochrony. Skutkiem tego brakuje po stronie zakładów ubezpieczeń doświadczenia w ocenie ryzyka suszy i likwidacji szkód. W dodatku, ponieważ susza z reguły dotyka jednocześnie dużych obszarów, ubezpieczenie tego ryzyka wymaga szybkiego i dokładnego procesu likwidacji szkód, co oznacza dobrze rozbudowaną sieć wysoko wykwalifikowanych likwidatorów.

Jednocześnie susza jest zagrożeniem katastrofalnym, które może wyczerpać zebraną składkę ubezpieczeniową na wiele lat do przodu. Aby ubezpieczyć takie ryzyko, firma ubezpieczeniowa potrzebuje trwałego i dość dużego portfela ryzyka, aby zmniejszyć zmienność oczekiwanych strat. Można to osiągnąć jedynie poprzez zdecydowaną interwencję rządu w rozwój ubezpieczeń upraw.

Silna współpraca między rządem, stowarzyszeniami rolniczymi i prywatnym rynkiem ubezpieczeniowym (partnerstwo publiczno-prywatne) powinna mieć na celu stworzenie jak najkorzystniejszych warunków ubezpieczenia od suszy dla wszystkich zainteresowanych. Rolnicy chcą być dobrze ubezpieczeni w najlepszej cenie. Rząd chce uzyskać ulgę finansową w budżecie państwa i skuteczną pomoc celową dla rolnika. Firmy ubezpieczeniowe chcą stabilnego portfela o długoterminowej rentowności.

Ponadto rolnicy powinni mieć dostęp do ubezpieczenia od suszy. Oznacza to, że rząd musi subsydiować składki ubezpieczeniowe i uczestniczyć w zabezpieczeniu reasekuracji.

Dodatkowo ubezpieczenie upraw powinno być warunkiem wstępnym uzyskania przez rolnika innego rodzaju pomocy finansowej. W wielu krajach taki warunek związany z ubezpieczeniem nie jest powszechny, gdyż takie obowiązkowe ubezpieczenie można uznać za nowy ukryty podatek. Jednak w krajach o rozwijających się rynkach ubezpieczeniowych i niskiej kulturze ubezpieczeniowej niezbędnym krokiem jest ustanowienie solidnego mechanizmu ubezpieczenia od ryzyka suszy.

Wreszcie, co nie mniej ważne, rząd powinien postawić ścisły warunek, kiedy i w jakim stopniu angażuje swoje środki w pomoc finansową po suszy. Taki środek powinien być z góry określony jako plan reagowania na kryzysy suszy, aby nie wyglądał chaotycznie. Z drugiej strony, jasne zrozumienie, kiedy i w jaki sposób zaangażuje się rząd, stanowi swego rodzaju ścisłą granicę między pokrywaniem strat z finansów publicznych a prywatnym systemem ubezpieczeń. Dodatkowo, w przypadku krajów-członków UE, takie działania wspierające rolnictwo powinny być zgodne z dyrektywami unijnymi, zgodnie z którymi interwencja rządu nie może powodować nierównych szans w rolnictwie pomiędzy krajami UE.

Ubezpieczenie parametryczne wchodzi w grę, jeśli tradycyjne podejście nie jest wystarczające…

W porównaniu z konwencjonalnym ubezpieczeniem upraw, gdzie bezpośrednia strata w plonie jest rekompensowana, w ubezpieczeniach parametrycznych lub indeksowych odszkodowanie jest wypłacane, gdy rzeczywista wartość indeksu (parametru) spełnia określony warunek (trigger). Najczęściej stosowanymi wskaźnikami (parametrami) w tego typu ubezpieczeniach są dane pogodowe (opady, temperatura, wilgotność gleby itp.) lub oficjalne statystyki dotyczące plonów. Z reguły ubezpieczenia parametryczne stosuje się do ryzyk, w których standardowe ubezpieczenia nie działają lub apetyt na ryzyko konwencjonalnych ubezpieczycieli jest dość ograniczony. Susza jest zdecydowanie takim przypadkiem!

Czym jest ubezpieczenie parametryczne?

W tego rodzaju ubezpieczeniu ubezpieczany jest określony parametr, który jest niezależny od producenta rolnego. Negatywna zmiana tego parametru w wysokim stopniu wpływa na pogorszeniu warunków finansowych dla rolnika.

Np. dotkliwa susza prowadzi do znacznego obniżenia plonów w gospodarstwie. To oznacza, że stacje meteo IMGW wykażą wysoką temperaturę, a pomiary satelitarne niską wilgotność gleby. Jeżeli wskazane warunki pogodowe wpływają na uprawy, mogą być ubezpieczane.

W krajach CEE/SEE tego rodzaju alternatywne narzędzie transferu ryzyka suszy zyskuje coraz większą popularność wśród rolników, dostawców surowców rolnych i przetwórców żywności. Jest łatwy do zrozumienia, wymaga mniej papierkowej roboty, oznacza szybkie wypłaty.

Z drugiej strony, zarówno lokalne jak i międzynarodowe firmy ubezpieczeniowe są w stanie zapewnić taką ochronę. Jest kilka głównych powodów takiego stanu rzeczy:

  • ubezpieczenie parametryczne nie wymaga od ubezpieczyciela głębokiej wiedzy z zakresu underwritingu ryzyka upraw, dlatego jest bardzo atrakcyjne dla towarzystw ubezpieczeniowych, które chcą zwiększyć swoją obecność w segmencie rolno-spożywczym;
  • ubezpieczenie parametryczne nie wymaga oględzin upraw i likwidacji szkód na polach, stąd ryzyko nadużyć i prób oszustwa są minimalne;
  • obliczenia w ubezpieczeniach parametrycznych opierają się na czystej matematyce, w której wiarygodne długoterminowe zbiory danych pogodowych mogą być wykorzystane do przewidywania pożądanego współczynnika szkodowości;
  • ryzyka w ubezpieczeniach parametrycznych mogą być w pełni reasekurowane na rynkach reasekuracji o wysokim ratingu;
  • produkt parametryczny jest idealny do szerokiej sprzedaży różnymi kanałami.

Mimo wszystkich powyższych zalet, istnieje kilka istotnych elementów, które utrudniają rozwój ubezpieczeń parametrycznych w regionie CEE/SEE.

Pierwszym z nich jest brak 100% korelacji pomiędzy stratami plonów a ubezpieczonym parametrem pogodowym. W porównaniu z odnawialnymi źródłami energii, gdzie produkowana energia jest funkcją prędkości wiatru, a więc można ją obliczyć za pomocą specjalnego wzoru, w rolnictwie nie mamy bezpośredniego przełożenia parametru pogodowego na rzeczywisty plon. Oprócz głównych warunków pogodowych, takich jak ilość wody potrzebna do zdrowego rozwoju upraw, istnieją inne czynniki, które wpływają na ostateczny plon. Innymi słowy, plon jest wynikiem losowej kombinacji wielu czynników opisanych powyżej w modelu FAO AquaCrop. Dlatego w polisie parametrycznej rolnik może otrzymać kwotę odszkodowania ubezpieczeniowego, która nie jest w pełni zgodna z rzeczywistą wartością strat na polach.

Artykuł 37 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 stanowi, że „pomiar wielkości spowodowanej szkody może być dostosowany do specyfiki każdego rodzaju produktu za pomocą wskaźników pogodowych (w tym ilość opadów i temperatury) ustaloną na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym.” Jednak każdy kraj inaczej traktuje unijne prawodawstwo, co utrudnia autoryzację ubezpieczenia parametrycznego od suszy dotowanego ze środków krajowych i unijnych. Komplikuje to dodatkowo uciążliwy proces załatwiania formalności w agencji płatności rolnych oraz dodatkowe wymogi dotyczące dotowanych ubezpieczeń suszy, jakie nakładają lokalne przepisy.

Nieskuteczność ubezpieczenia upraw w związku z suszą – przykład litewski

Na Litwie, aby uzyskać dotację, oprócz udziału własnego w wysokości ponad 20%, polisa ubezpieczeniowa od suszy powinna zawierać SPI (standaryzowany wskaźnik opadów) do weryfikacji suszy. Jednocześnie wskaźnik SPI można obliczyć z danych dostarczonych przez państwową stację meteorologiczną, jednak zagęszczenie lokalizacji tych stacji jest nakierowane na prognozowanie pogody, ale nie monitoring suszy.

Z danych o plonach rolników indywidualnych na Litwie za ostatnie 10 lat wynika, że największe straty z powodu suszy wystąpiły w 2018 r. w przypadku rzepaku, w 2019 r. w przypadku pszenicy, a w 2021 r. w przypadku upraw jarych. Niniejszym ani SPI1, SPI2 ani SPI3 nie spełniały warunków definicji bardzo suchego lub ekstremalnie suchego okresu opadów (<-1,5) ani w 2018, ani w 2021 roku.

Wykres 4. Wskaźniki SPI i temperatury w okręgu Panevezys na Litwie

Źródło danych interpretacji SPI: https://edo.jrc.ec.europa.eu/documents/factsheets/factsheet_spi.pdf

Wyjaśnienie tak niskich plonów mimo wyraźnego braku suszy można znaleźć na dwóch wykresach wskaźników temperaturowych: liczba dni upalnych z temperaturą >25C i temperaturą skumulowaną. Z wykresów tych wynika, że kwiecień-maj 2018 r. był najgorętszym okresem w porównaniu do co najmniej ostatnich 20 lat. Zgodnie z definicją SPI w tym samym okresie był to okres „normalnego deszczu” lub „umiarkowanie suchy”, a jednak rolnicy mieli straty w plonach.

Przyjrzyjmy się więc, co się stało z wilgotnością gleby w 2018 roku?

Wykres 5. Rozwój wilgotności gleby w 2018 r. (obwód Panevezys na Litwie).

Jak widać na powyższym wykresie, w okresie od 15.04.2018 do 15.06.2018 przez większość dni było bardziej sucho (krzywa szara) niż zwykle w porównaniu do 20-letniej średniej dobowej wilgotności gleby (krzywa pomarańczowa ). Na tej podstawie możemy obliczyć deficyt wilgotności gleby i podzielić jego średnią wartość przez 20-letnią średnią wilgotność gleby, osiągając parametr, jakim jest „zakres niedoboru wilgoci w glebie”.

Wykres 6. Wskaźnik niedoboru wilgotności gleby (obwód Panevezys na Litwie)

Na powyższym wykresie można powiedzieć, że w 2018 roku było 14,3% bardziej sucho niż zwykle, co oznacza zdarzenie ubezpieczeniowe (przy założeniu triggera 10% pokazanego na pomarańczowej linii).

Wniosek

Susza jest jednym z głównych problemów rolnictwa i wymaga dość rozwiniętego systemu zarządzania ryzykiem w każdym społeczeństwie. W regionie CEE/SEE wiele krajów znajduje się na wczesnym etapie skutecznego zarządzania ryzykiem suszy. W szczególności rządy krajów Europy Środkowej i Wschodniej powinny zwracać większą uwagę na rozwój prywatnych ubezpieczeń od suszy. Z drugiej strony warto też rozważyć nowe innowacyjne narzędzia transferu ryzyka, takie jak ubezpieczenia parametryczne. Ostatecznie, biorąc pod uwagę deficyty budżetowe spowodowane przez COVID i kryzys związany z rosyjską agresją militarną, czy rządy  będą gotowe rekompensować rolnikom ogromne straty spowodowane suszą?
 
Linki do źródeł:
https://www.fao.org/giews/earthobservation/country/index.jsp?lang=en&type=11113&code=POL#
https://www.droughtmanagement.info/pillars/mitigation-preparedness-response/
https://edo.jrc.ec.europa.eu/gdo/php/index.php?id=2001
https://www.dwd.de/EN/ourservices/gpcc/gpcc.html 
https://www.tarsim.gov.tr/eng/insurances/insurance-dbdy.jsp
https://www.rma.usda.gov/Policy-and-Procedure/Insurance-Plans
https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/kuraklik-analizi.aspx?d=yontemsinif
https://www.droughtmanagement.info/pillars/vulnerability-impact-assessment/
https://drought.unl.edu/Education/Tutorials/usdm.aspx
https://edo.jrc.ec.europa.eu/edov2/php/index.php?id=1052
https://www.droughtmanagement.info/pillars/mitigation-preparedness-response/
https://www.farm-europe.eu/blog-en/susza-w-europe-lato-2018-zarzadzanie-kryzysowym-w-urzadzaniu-chaosem/

Maksym Shylov

Group Practice Leader Food & Agriculture

T +48 785 090 686

Ubezpieczenie morskich farm wiatrowych (offshore)

Firmy inwestujące w sektor morskiej energetyki wiatrowej potrzebują partnera w zakresie zarządzania ryzykiem, który posiada wiedzę i doświadczenie przy tworzeniu dostosowanych do ich potrzeb rozwiązań w zakresie doradztwa i ubezpieczeń.

Co więcej, posiadanie partnera ubezpieczeniowego, kompetentnego i doświadczonego w zakresie współpracy z podmiotami finansującymi i pozostałymi stronami zaangażowanymi w proces inwestycyjny przy ustalaniu realistycznych i rozsądnych wymogów ubezpieczeniowych jest kluczowe. W tym sektorze GrECo jest liderem na rynku. Wybór odpowiedniego partnera w zakresie doradztwa i pośrednictwa ubezpieczeniowego będzie miał znaczący i długoterminowy wpływ na strategię prawną, zakupową i ubezpieczeniową, której celem jest redukcja kosztów i maksymalizacja rozwiązań w zakresie ubezpieczeń i zarządzania ryzykiem.

Wsparcie całego cyklu

Wykorzystując naszą wiedzę, doświadczenie i ogromne zaangażowanie dostarczamy naszym klientom rzetelne, specjalistyczne ekspertyzy dotyczące morskiej energetyki wiatrowej. Pracujemy nad projektami związanymi z morską energetyką wiatrową, oferujemy alokację ryzyka kontraktowego, analizę zarządzania ryzykiem projektowym i finansowym oraz tworzymy strategie ubezpieczeniowe, które umożliwiają naszym klientom ochronę przepływów pieniężnych i zabezpieczenie ograniczonego kapitału w całym cyklu funkcjonowania morskiej energetyki wiatrowej (przetarg, uzgodnienie, rozwój, zamówienie, budowa, eksploatacja i likwidacja).

Innowacyjne rozwiązania poparte wieloletnim doświadczeniem

GrECo jest niezależną, prywatną firmą rodzinną; nasz sukces i reputacja to wynik partnerskich relacji z każdym klientem. GrECo jest w stanie zapewnić innowacyjne, szerokie podejście do ryzyka i ubezpieczenia morskich farm wiatrowych na lokalnych i międzynarodowych rynkach ubezpieczeniowych, poparte najwyższym poziomem świadczonych usług, a takżepełnym zrozumieniem wyzwań jakie stoją za morskim projektem wiatrowym oraz pełną przejrzystością kosztów.

GrECo wraz z partnerami posiada potwierdzone przez klientów doświadczenie w zakresie zarządzania ryzykiem i ubezpieczeń, oferując głęboką wiedzę na temat sektora i doskonałość usług w całym cyklu funkcjonowania dużych projektów energii odnawialnej dla deweloperów, operatorów i inwestorów.

Zviadi Vardosanidze

Group Practice Leader Energy, Power and Mining

T +43 664 962 39 04

Michał Olszewski

Michał Olszewski

Dyrektor Sektora Energetyki i Górnictwa
Broker ubezpieczeniowy i reasekuracyjny

T+  48 723 979 990

Nieuczciwość pracowników w firmie rolno-spożywczej

Firmy mogą paść ofiarą przestępstw z różnych powodów, zarówno w wyniku nieuczciwych działań pracowników, jak i ze strony osób trzecich. Ubezpieczenie od skutków nielojalności pracownika (crime insurance) zapewnia ochronę w przypadku zdarzeń, które nie są objęte większością polis ubezpieczenia mienia lub odpowiedzialności cywilnej.

Klauzula 1 – Nielojalność pracownika

Klauzula ta ma na celu ochronę firmy przed nieuczciwymi i bezprawnymi działaniami pracowników. Jest to główna przyczyna wszystkich przestępstw popełnianych przeciwko firmom na całym świecie. Klauzula jest bardzo szeroka i obejmuje prawie każde przestępstwo popełnione przez pracownika samodzielnie lub przy współudziale innych (zarówno z innymi pracownikami jak i osobami trzecimi, np. gangami przestępczymi), które powoduje szkody dla firmy.

Klauzule 2 i 3 – Pomieszczenia i transport

Jest to ubezpieczenie mienia i środków obrotowych w siedzibie firmy oraz w trakcie przewozu, które obejmuje włamania i napady z bronią w ręku dokonane przez osoby trzecie. Ubezpieczenie obejmuje każde mienie firmy od maszyn, przez zapasy, produkty gotowe, po gotówkę, a jego zaletą jest to, że chroni także przedmioty wartościowe i gotówkę w transporcie. Chociaż nie oferuje tak szerokiego pokrycia jak polisa cargo, może zapewnić warunkową ochronę w przypadku, gdy poszkodowana zostanie osoba trzecia, a jej ubezpieczenie nie zadziała.

Klauzule 4-6 – Fałszerstwa i podróbki

Klauzule te odnoszą się do fałszowania dokumentów, które mają istotną wartość i na podstawie których klient dokonuje rozliczeń lub wypłat gotówkowych.

Klauzula 7 – szkody powstałe na skutek jednej z powyższych klauzul

Jeżeli wskutek kradzieży lub rabunku powstała także szkoda w mieniu, może ona zostać objęta odszkodowaniem. Typowym przykładem jest zniszczenie sejfu lub innych zabezpieczeń fizycznych, np. krat, podczas kradzieży.

Dodatkowe rozszerzenie dotyczące przestępczości cybernetycznej i telefonicznej

Ubezpieczenie to obejmuje szkody wyrządzone firmie w wyniku użycia komputera lub telefonu i może mieć bardzo szeroki zakres. Warunkiem ochrony jest dokonanie rabunku lub kradzieży z użyciem komputera, nie mamy tu zatem do czynienia z włamaniem ani przemocą fizyczną. Tego typu szkody są coraz powszechniejsze, ponieważ kary za aresztowanie są mniej dotkliwe, a ponadto przestępstwa są najczęściej popełniane na odległość, więc prawdopodobieństwo złapania jest mniejsze.

Opis skradzionego przedmiotu

W większości firm ryzyko związane z zachowaniem pracowników ma szczególne znaczenie a powyżej wymieniono niektóre z jego przyczyn. W sektorze rolniczo-spożywczym problem ten potęguje fakt, że kradzione towary, są najczęściej przedmiotem handlu na całym świecie. Istnieje prosta metoda ustalania atrakcyjności produktów, a żywność na ogół w wysokim stopniu spełnia wszystkie te definicje.

Przyglądając się danemu towarowi, musimy wziąć pod uwagę trzy aspekty. Jeśli odpowiedź na wszystkie trzy pytania jest twierdząca, jest to przedmiot obarczony wysokim ryzykiem:

  • Popularność – czy ludzie chcą/potrzebują danego produktu?
  • Łatwość transportu – czy produkt łatwo ukraść, zwłaszcza w dużych ilościach?
  • Możliwość sprzedaży – czy produkt łatwo sprzedać, czy przyciągnie uwagę sprzedającego?

W branży drobiarskiej na przykład możemy zaobserwować następujące cechy:

  • Popularność – Jest to mięso najczęściej kupowane na świecie, a więc jest oczywiste, że istnieje zapotrzebowanie na produkty z kurczaka.
  • Łatwość transportu – Ze względu na charakter i wielkość sprzedaży, kradzież drobiu jest zaskakująco łatwa. Dzięki fałszywej fakturze albo opłaceniu pracowników magazynu lub strażników przy bramie zakładu przetwórczego, złodziej może podjechać pod sam zakład i odebrać swój łup.
  • Możliwość sprzedaży – Ludzie chcą kupować produkty drobiowe i chociaż tanie produkty mogą zwrócić na siebie uwagę, jest mało prawdopodobne, aby ludzie odrzucili możliwość kupienia taniej żywności. Dzięki temu łatwiej jest sprzedać skradzione produkty na stoisku na targu spożywczym lub współpracować z dystrybutorem, który je odkupi. Także policja jest mniej skłonna do weryfikacji pochodzenia mięsa w sprzedaży w tym środowisku.

Jak widzimy, produkty rolne są naprawdę zagrożone. Pracownicy współpracujący z grupami zewnętrznymi mogą bardzo szybko spowodować duże straty w przedsiębiorstwie. W sektorze rolniczym na całym świecie odnotowano wiele strat, zazwyczaj właśnie w podstawowych produktach żywnościowych, takich jak mleko, mięso, chleb i zboża, a nie w produktach gotowych.

Typowe szkody wyrządzone przez pracowników sektora rolno-spożywczego

Problemy z uzależnieniami
Osoby te początkowo nie chcą być oszustami, ale ich problemy szybko narastają. Zwykle zmagają się z uzależnieniem od narkotyków, alkoholu lub hazardu i „pożyczają” pieniądze, zawsze z zamiarem ich zwrotu. Z czasem takie zachowanie wymyka się spod kontroli i potrzebują coraz więcej pieniędzy, aby rozwiązać swoje problemy, aż w końcu zdają sobie sprawę, że nie są w stanie tego zrobić i uciekają. Nawet jeśli straty nie są największe, to wysokie kwoty sięgające 1 mln EUR nie należą do rzadkości, choć bardziej powszechne są kwoty rzędu setek tysięcy.

Szantaż
Pracownik zostaje przyłapany w kompromitującej sytuacji, o czym dowiadują się przestępcy. Zmuszają go wtedy do wykonywania określonych zadań w celu uzyskania dostępu do pracodawcy (elektronicznie lub fizycznie) lub wręcz zmuszają do dokonania kradzieży. Może to dotyczyć każdego pracownika firmy, a szkody mogą sięgać od około 50 000 EUR za zwykłe wyjęcie gotówki z sejfu do milionów EUR za umożliwienie dostępu do systemów komputerowych. Stosowane są tu proste metody, takie jak nadanie dostępu w celu wyłudzenia pieniędzy od pracowników, którzy posiadają hasła do płatności itp.

Oszustwa związane z fakturami
Pracownik mający kontrolę nad zamówieniami lub umowami umawia się z dostawcą w celu wystawienia zawyżonych faktur. Zazwyczaj dzielą się różnicą między ceną „rzeczywistą” a podaną. Skutkiem tego jest świadczenie usług gorszej jakości albo o zawyżonej cenie przy zachowaniu rozsądnej jakości. Może to szybko doprowadzić do powstania wysokich strat. Jeżeli pracownikowi pozostawiono pewien stopień autonomii w tym zakresie, może być kłopot z wykryciem procederu, ponieważ często otrzymuje on fikcyjne oferty, aby ukryć oszustwo.

Oszustwa związane z dostawami
Często idzie to w parze z wymuszeniami lub ogólną korupcją. Gang znajduje wśród pracowników wspólnika, który ma dostęp do magazynów lub innych pomieszczeń magazynowych i nakłania go do pomocy w realizacji swoich planów. Można tego dokonać poprzez udział w zyskach (nielegalne korzyści finansowe) lub szantaż. W obu przypadkach pracownik uzyskuje dostęp poprzez sfałszowanie dokumentów lub samodzielne otwarcie drzwi. W ten sposób mogą zostać skradzione całe ciężarówki z towarami, a poniesione straty mogą być ogromne.

Stratę stwierdza się dopiero wtedy, gdy towar nie zostanie zapłacony, co może nastąpić nawet po pewnym czasie. Zabezpieczenie się przed tym może być trudne, ponieważ dokumenty dopuszczające towar do obrotu są oficjalne i mało prawdopodobne, że zostaną zakwestionowane podczas wywozu.

Oszustwa księgowe
Proste oszustwo dotyczące przelewów pieniężnych, płatności i ogólnych rachunków klienta. Żadnego wyrafinowania, tylko ewidentna kradzież.

Inżynieria społeczna / Fałszywi prezesi
Są to właściwie dwa różne oszustwa, ale opierają się na tej samej metodzie. Oba bazują na zaufaniu, zarówno tym budowanym od dłuższego czasu, jak i tym zdobytym za pośrednictwem sieci.

  • Inżynieria społeczna – może przybierać formę regularnych rozmów telefonicznych w celu budowania relacji, ukierunkowanych wiadomości e-mail (w celu poznania zainteresowań pracownika, a następnie wysyłania mu linków – spear phishing) lub nawet przyjaźni poza pracą, która przeradza się w prośbę o pomoc. Wszystko to zalicza się do inżynierii społecznej. Po wzbudzeniu zaufania pojawia się prośba o przekazanie środków z powodu, który wydaje się uzasadniony albo po to, by pomóc oszustowi. Po przekazaniu pieniędzy kontakt jest zazwyczaj natychmiast zrywany.
  • Fałszywi prezesi to fałszywe telefony od dyrektora generalnego, dyrektora finansowego itp., zwykle w piątek po południu. Osoby te proszą o pilne przekazanie środków finansowych – zazwyczaj uzasadniając to tym, że w przypadku niewykonania przelewu transakcja nie doszłaby do skutku ze szkodą dla firmy. Prośba wydaje się pochodzić od członka zarządu, ale w rzeczywistości jest składana przez przestępców. Mogą oni włamywać się do systemów telefonicznych, aby upozorować numer telefonu osoby, pod którą się podszywają lub używać adresów e-mail, które na pierwszy rzut oka nie różnią się od adresu danej osoby itp. Mniej wyrafinowanym wariantem jest przechwytywanie wiadomości e-mail i zmiana danych bankowych w ostatniej chwili na rachunek oszusta.

Podsumowanie

Jak widać na podstawie opisanych powyżej przypadków, straty finansowe spowodowane nielojalnością pracownika lub działaniem osób trzecich mogą spowodować dużą szkodę w bilansie firmy także z branży rolno-spożywczej. Z drugiej strony, należy pamiętać, że takie straty nie są objęte standardowym ubezpieczeniem od szkód majątkowych/przerw w działalności. Wszystkim zagrożonym zaleca się wykupienie dodatkowego ubezpieczenia od skutków przestępstw (Crime insurance).

Maksym Shylov

Group Practice Leader ood & Agriculture

T +48 785 090 686

Odpukać w niemalowane

Ciekawostki o lasach, związanych z nimi zagrożeniach i trochę o tym, jak je ubezpieczać

Ubezpieczenia lasów wciąż są niedoceniane, ale mogą być naprawdę dobrym rozwiązaniem pozwalającym ograniczyć straty m.in. w łańcuchu dostaw drewna. W tym roku stały się one równie istotne dla turystyki zwłaszcza w krajach, w których pożary lasów spowodowały znaczące ograniczenia w korzystaniu z terenów wypoczynkowych.

Świat lasu

Szacuje się, że prawie jedna trzecia ludności świata jest uzależniona od dóbr i usług związanych z lasami w celu zapewnienia sobie środków do życia i bezpieczeństwa żywnościowego. Zalesianie sprzyja trzem wymiarom bezpieczeństwa żywnościowego (tj. dostępności, wykorzystania i stabilności) poprzez zapewnianie dochodu, zatrudnienia, energii, żywności i usług ekosystemowych.

W skali globalnej jest zagospodarowanych około 1,15 mld hektarów lasów, głównie w celu produkcji drewna i produktów niedrzewnych. Ponadto 749 mln ha jest przeznaczonych do wielorakiego wykorzystania, które często obejmuje produkcję. Leśnictwo jest bardzo istotnym elementem przemysłu drzewnego. Ekspansja przemysłowa spowodowała ubytek areału lasów naturalnych w skali całego globu. Z drugiej strony, bardzo dobrze rozwijają się nowe plantacje Wiele dużych firm zajmujących się obróbką drewna zaczęło integrować swoje tradycyjne zakłady z leśnictwem, aby nie być całkowicie zależnymi od dostawców zewnętrznych.

Source: Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings. Rome: FAO. 2020.

Źródło: Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings. Rome: FAO. 2020.

Lasy pokrywają prawie 1/3 powierzchni lądów na świecie. To jest 4,06 miliarda hektarów. Innymi słowy, na każdego mieszkańca Ziemi przypada około 0,52 hektara lasu. Ponad połowa (54%) światowych lasów znajduje się w zaledwie pięciu krajach: Rosja, Brazylia, Kanada, USA i Chiny. 93% powierzchni leśnej na świecie to lasy naturalnie odnawialne, a 7% to lasy zasadzone przez człowieka.

Od 1990 r. powierzchnia lasów odnawiających się w sposób naturalny zmniejszyła się (przy malejącym tempie utraty), ale powierzchnia lasów zasadzonych wzrosła o 123 mln ha.

Źródło: Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings. Rome: FAO. 2020.

Coraz więcej szkód w lasach

Lasy są narażone na liczne zagrożenia, które mogą negatywnie wpływać na ich stan zdrowotny i żywotność oraz ograniczać ich zdolność do dostarczania szerokiej gamy dóbr i usług ekosystemowych.

Dla przykładu tyko w 2015 r. pożary dotknęły około 98 milionów hektarów lasów. Dodatkowo owady, choroby i ciężkie warunki pogodowe w tym samym roku uszkodziły około 40 mln hektarów lasów, głównie w strefie umiarkowanej i północnej.
Rosnące temperatury i poziom dwutlenku węgla w atmosferze, zmiany w opadach, częstotliwości oraz dotkliwości ekstremalnych zjawisk klimatycznych to tylko niektóre z pojawiających się konsekwencji zmian klimatycznych. Zmiany te wywierają znaczny wpływ na wszystkie lasy i leśnictwo na świecie, np. poprzez wydłużenie okresów wegetacyjnych, zmianę struktury gatunkowej lasów, zmianę zasięgu występowania szkodników i wzrost liczby pożarów.
Na przykład w 2019 r. pożary o powierzchni większej niż 30 ha zaobserwowano w 40 krajach w Europie i Bliskiego Wschodu , a łączna powierzchnia spalonych obszarów wyniosła 789 730 ha, czyli prawie cztery razy więcej niż w 2018 r.

Największe pożary w Europie

  • W 2020 roku wczesnym latem na Syberii wystąpiły rekordowe upały sięgające 38°C, tj. 14°C powyżej normy; ta wyjątkowa sytuacja klimatyczna zwiększyła aktywność pożarową na północ od koła podbiegunowego.
  • W lipcu 2018 r. w Grecji, podczas wysokiego zagrożenia pożarowego (tj. gorącej, suchej i wietrznej pogody), w okolicach Aten wybuchło kilka pożarów. Płomienie, które sięgały wysokości 30 metrów, szybko się rozprzestrzeniały, docierając do osiedli i zaskakując ludność. Zginęło 100 osób, zniszczonych zostało 1650 domów, spłonęło prawie 1 500 hektarów.
  • W 2017 r. w warunkach wysokiego zagrożenia pożarowego wybuchły w Portugalii pożary spowodowane przez pioruny , spalając ponad 500 000 hektarów. Zginęło 120 osób, wiele z nich zostało uwięzionych w samochodach, próbując uciec przed szybko rozprzestrzeniającymi się pożarami.
  • W 2018 r. wyjątkowo ciepłe i suche warunki sprzyjały rozprzestrzenianiu się pożarów w całej Skandynawii. Szczególnie ucierpiała Szwecja, kraj w którym drewno jest ważnym źródłem dochodu, w której spłonęło 25 000 hektarów, głównie lasów, a od 300 do 500 osób zostało ewakuowanych.
  • W 2020 r. w Czarnobylskiej Strefie Wykluczenia na Ukrainie w wyniku pożarów lasów spłonęło prawie 50 000 hektarów.
  • W 2020 r. w Polsce pożary wywołane przez człowieka rozprzestrzeniły się w Biebrzańskim Parku Narodowym, największym obszarze chronionym w kraju, podczas długotrwałej suszy. Pożary spaliły prawie 6 000 hektarów, czyli 10 % powierzchni parku, który jest domem dla wyjątkowej różnorodności biologicznej.

    Najnowsze dane dotyczące poważnych pożarów w 2021 r. przedstawiono na poniższym wykresie.
Source: Wildfires ravaging forestlands in many parts of globe

Źródło: Wildfires ravaging forestlands in many parts of globe

Burzliwe czasy

Zmiany klimatyczne wiążą się nie tylko z suchymi dniami i wysokimi temperaturami, ale także z bardziej katastrofalnymi prędkościami wiatru. Główne szkody to zatem szkody w drewnie, masie celulozowej i pozyskiwaniu drewna, koszty odtworzenia i utrata zdolności produkcyjnej na terenach leśnych.

Źródło: Biggest windthrow volumes

Skutki huraganów na terenach lasów mogą być różne:

  • Całkowicie powalone drzewa, z częścią systemu korzeniowego pozostającą w ziemi, mogą przetrwać przez dłuższy czas – przy niewielkich stratach.
  • Drzewa częściowo obalone i wykrzywione nadal rosną, ale w kolejnych latach mogą wytwarzać znaczne ilości drewna reakcyjnego, które ma bardzo ograniczone możliwości gospodarczego wykorzystania.
  • Najbardziej szkodliwe pęknięcia drewna występują na długości mniejszej niż 10 m. Złamanie pnia występuje częściej na glebach zmarzniętych lub na stanowiskach o większej głębokości, a tym samym lepszym zakotwiczeniu, szczególnie na leśnych glebach brunatnych lub głębokich glebach łęgowych.
  • Jeśli stopień uszkodzenia jest mniejszy niż 10%, natychmiastowe działania gospodarcze mogą nie być konieczne; jeśli wynosi 10-30%, należy rozpocząć usuwanie uszkodzonego drewna, zanim ulegnie ono zniszczeniu; a jeśli stopień uszkodzenia wynosi 30-40%, leśnicy zwykle oczyszczają cały teren.

W drzewach uszkodzonych przez burze i wiatr, rośnie ryzyko szkód wtórnych:

  • Pęknięcia w wysokich koronach są potencjalnym punktem dostępu dla owadów i patogenów.
  • Grzyby powodujące sinienie i zgniliznę korzeni na dotkniętych obszarach leśnych.
  • Nieplanowany wzrost podaży drewna który niekorzystnie wpływa na ceny drewna.
  • Zwiększone koszty eksploatacji (dodatkowe zapotrzebowanie na maszyny i siłę roboczą, dodatkowe koszty czyszczenia, transportu i magazynowania).
  • Jakość drewna okrągłego jest niższa niż zwykle, ponieważ drzewa były prawdopodobnie narażone na ekstremalne obciążenia, a drewno często ma gorsze właściwości mechaniczne lub estetyczne.
  • Zasadnicze zmiany w planowaniu leśnym, zarówno krótko-, jak i długoterminowe.

Lasom zagrażają również inne zjawiska pogodowe, nie wszystkie o gwałtownym charakterze:

  • Grad może powodować poważne straty w szkółkach i w okresie bezpośrednio po posadzeniu na plantacji; jedną z konsekwencji jest czasowe osłabienie wzrostu.
  • Śnieg – ciężar śniegu powodował w przeszłości niewielkie szkody;
  • Lód jest bardziej niszczycielski niż śnieg; występuje rzadko, ale może być szeroko rozpowszechniony (takie szkody wystąpiły np. we Wschodniej Kanadzie w 1999 r.).
  • Powódź – ryzyko powodziowe zależy od lokalizacji (tereny zalewowe) i podatności na wnikanie wody.

Ubezpieczenie lasów

W skali całego świata ubezpieczeniem objęte jest ok. 10% wszystkich plantacji leśnych. 2/3 lasów jest ubezpieczonych poprzez ubezpieczenia majątkowe, a 1/3 poprzez ubezpieczenia leśne. Wielkość składki szacuje się na około 150 mln USD.

Źródło: SwissRe forestry presentation (agriinsurance conference in Istambul 2018)

Główne ryzyka objęte standardowym ubezpieczeniem lasu to pożar, uderzenie pioruna i burza. Dodatkowo można ubezpieczyć się od gradu, lodu, śniegu, powodzi i trzęsienia ziemi. Szkodniki i choroby są wyłączone z ochrony ubezpieczeniowej, ale mogą być dodatkowo ubezpieczone pośrednio poprzez ubezpieczenie parametryczne, jeżeli istnieje silna korelacja pomiędzy czynnikiem pogodowym a wystąpieniem zwiększonej populacji szkodników i rozprzestrzenianiem się chorób.

Ustalenie sumy ubezpieczenia lasu może nastąpić w kilku wariantach:

  • Ustalenie wartości drewna na ha. Powinno to odzwierciedlać gatunek drzewa, wiek i klasę wydajności.
  • Kosztorys. Łączne koszty faktycznie poniesione do momentu założenia i utrzymania lasu (w przypadku bardzo młodych drzewostanów)
  • Wartość zakupu drzewostanu. Wycena lasu następuje według wartości, po jakiej zostałby on sprzedany, gdyby w tym czasie został pozyskany, np. metodą wyrębu lub według wartości godziwej (standard MSSF 13).
  • Wystarczy ustalić (wstępne) limity szkód na m3 lub ha. Przyjmuje się, że właściciel lasu otrzymuje w przypadku szkody maksymalną lub stałą kwotę za m3 drewna. Zaletą takiego rozwiązania jest szybka wypłata po wystąpieniu szkody.

Parametryczne ubezpieczenie lasu

Za pomocą polis parametrycznych można również ubezpieczyć ryzyko huraganów i pożarów lasów. Dane dotyczące silnych wiatrów są zazwyczaj dostarczane przez niezależne zewnętrzne organizacje w formie map prędkości wiatru. Na tej podstawie obszar objęty ubezpieczeniem podzielony jest na różne strefy prędkości. W zależności od umowy ubezpieczeniowej dla każdej strefy prędkości ustalane jest pewne stałe odszkodowanie.

W przypadku parametrycznego ubezpieczenia na wypadek pożaru dane o spalonych obszarach mogą być dostarczane przez satelity (MODIS, Sentinel itp.), na podstawie których określana jest rzeczywista wartość wskaźnika ubezpieczeniowego. Warunkiem odpowiedzialności jest minimalna wielkość spalonej powierzchni lasu.

Maksym Shylov

Group Practice Leader
Food & Agriculture

T +48 22 39 33 211

Analiza ryzyka: światełko w tunelu

Potencjalne straty związane z zakłóceniami w łańcuchu dostaw są ogromne, liczone
w miliardach. Nowe, obiecujące podejście do oceny ryzyka może doprowadzić do pożądanego zmniejszenia liczby szkód.

Wydarzenia z niedalekiej przeszłości pokazały, jak wrażliwe są zoptymalizowane globalne łańcuchy dostaw,
dostosowane raczej do wysokiej przepustowości. Zdarzenia o bardzo ograniczonym zasięgu lokalnym, takie jak wypadek statku Ever Given w Kanale Sueskim, mają natychmiastowe – i rzekomo nieprzewidywalne – skutki dla globalnego przepływu towarów: puste półki dla konsumentów.

Co należy zrobić? Czy są na to jakieś rozwiązania? Czy tradycyjna analiza ryzyka poradzi sobie z taką złożonością? Czy straty można określić ilościowo na podstawie danych, jak choćby czas trwania blokady statków czy dzienny udział w światowym przepływie towarów przez Kanał Sueski?

Te i podobne zagadnienia są przedmiotem prac działu inżynierii ryzyka Swiss Re Corporate Solutions, który
zajmuje się opracowywaniem całościowych koncepcji rozwiązań. Motto brzmi: „Create Value beyond Risk Transfer”, czyli tworzenie wartości dodanej, która wykracza poza transfer ryzyka. Jednym z przykładów jest narzędzie do oceny powodzi Swiss Re FLOAT.

Wizualizacja ryzyka

Zdarzenia takie jak huragan Harvey w 2017 r., kiedy to znaczna część zalanych terenów znajdowała się poza
oficjalnymi strefami zalewowymi, uwypuklają rozbieżność między obowiązującymi strefami zalewowymi a rzeczywistymi stratami. Swiss Re FLOAT oferuje niedrogi sposób oceny ryzyka powodziowego za pomocą dronów i gromadzenia danych o wysokości terenu. Zebrany zbiór danych jest przekształcany przy użyciu mechanizmów 3D – znanych chociażby z tworzenia gier wideo. Dzięki połączeniu technologii dronów i gier komputerowych można stworzyć prostą, ale realistyczną wizualizację zagrożenia powodziowego. Firmy otrzymują interaktywną aplikację, która umożliwia im kompleksową, przestrzenną ocenę wpływu różnych poziomów powodzi na ich teren.

Pierwsze sukcesy już odnotowano. Menedżer ds. ryzyka u pewnego klienta, po pokazaniu symulacji dyrektorowi finansowemu, w krótkim czasie otrzymał sześciocyfrowy budżet na środki ochrony przeciwpowodziowej. Przyczyniło się to w znacznym stopniu do przygotowania szczegółowego planu ochrony przeciwpowodziowej. Zgodnie z naszymi modelami zagrożeń naturalnych szacowane roczne straty w tej lokalizacji (Expected Annual Loss) zredukowano o ponad 60%.

Jednak wartość dodana dla naszego klienta sięga jeszcze dalej: zakład jako jedyny w grupie produkuje podstawowe komponenty dla produktu będącego ” kurą znoszącą złote jajka”. Ponieważ „ryzyko rezydualne” powodzi zostało ocenione jako zagrożenie dla firmy, kierownictwo grupy podjęło decyzję o budowie dalszych mocy
produkcyjnych w innych lokalizacjach, o niskim prawdopodobieństwie wystąpienia powodzi.

Jest to przykład z obszaru katastrof naturalnych. W obszarze tym bardzo ściśle współpracujemy z ekspertami zajmującymi się modelowaniem zagrożeń naturalnych oraz ubezpieczycielami. Podczas analizy ryzyka tworzymy ogólny obraz i koncentrujemy się na miejscach najbardziej narażonych na powodzie, wichury czy trzęsienia ziemi. W razie potrzeby wykraczamy poza zgłoszone wartości dotyczące przerw w działalności zakładu, uwzględniając wewnętrzne relacje z dostawcami (współzależności).

Dane, dane, dane

Dane odgrywają dużą rolę w naszym modelu biznesowym. Opracowaliśmy własny algorytm PARSE – Property Account Risk Screening Engine, za pomocą którego przenosimy pozyskane informacje do bazy danych. Wykorzystujemy je również do zapewnienia underwritingowi wstępnego przeglądu oceny ryzyka oraz do określenia punktów centralnych wspólnie z inżynierami ryzyka. To bardzo obiecujące podejście, a póki co to wciąż początek możliwości. Bardzo często dostarczane dane są jeszcze nieuporządkowane, a nawet dostarczane w postaci plików tekstowych.

Na przykład w ubiegłym roku globalna grupa ekspertów z branży automotive z powodzeniem wdrożyła projekt pilotażowy: zdigitalizowaliśmy listy dostawców i byliśmy w stanie określić krytyczne węzły oraz lokalizacje, w których należy obawiać się wąskich gardeł w razie awarii, na przykład po pożarze lub wybuchu.

Cel: koncepcja na masową skalę

Niektóre z tych metod nie są jeszcze gotowe do zastosowania w skali masowej. Najpierw musimy wyjaśnić kwestie ochrony i własności danych. Zakładamy, że w ciągu najbliższych kilku lat będziemy w stanie zrealizować kilka projektów pilotażowych z udziałem klientów, ich dostawców i ewentualnie innych zainteresowanych stron. Przed nami jeszcze długa droga, aby przekształcić naszą koncepcję w zintegrowany i częściowo zautomatyzowany proces. W końcu nadal nie ma ogólnie przyjętego standardu danych dla fizycznych lokalizacji (Physical Location Assets).

Poza metodami tradycyjnymi, powszechnie stosuje się listy adresowe. Nadal popularną praktyką jest cyfrowe
szkicowanie łańcuchów dostaw (mapowanie łańcucha dostaw) na podstawie list adresowych (czasami kilku tysięcy dostawców z adresami pocztowymi). Obecnie badamy, czy i w jaki sposób utworzone w ten sposób listy oznaczone geokodami (długość i szerokość geograficzna) mogą stanowić wartość dodaną dla wszystkich zaangażowanych stron. Pod koniec 2021 r. dział inżynierii ryzyka Swiss Re Corporate Solutions zgłosił patent
na to rozwiązanie.

Podsumowując: Potencjał strat związanych z zakłóceniami w łańcuchu dostaw jest duży. Zakładamy, że tylko
w branży motoryzacyjnej luka ubezpieczeniowa wynosi 1 mld euro lub więcej. Naszym celem jest ustalenie z właściwymi partnerami odpowiednich źródeł danych w procesie tworzenia koncepcji (współtworzenie). Gdy wszystkie zaangażowane strony poczują wyraźną wartość dodaną, jesteśmy pewni, że wkrótce pojawi się światełko na końcu tunelu.


Artykuł został opublikowany w austriackim wydaniu magazynu Spotlight, skupiającego się na zagadnieniach związanych z łańcuchem dostaw. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o tym, jak możesz chronić swoją firmę przed zmianami i nieprzewidywalnymi zakłóceniami w łańcuchu dostaw, zajrzyj do tej publikacji.

Philip-Brandl Swiss Re

Philip Brandl

Head Risk Engineering Services EMEA

T +49 69 767 255 170 

Każdy chce wrócić do natury, ale nikt nie chce przemierzać tej drogi…

… zostawiając ślady ekologiczne. Aktualne pytanie brzmi: czy zarządzanie ryzykiem może przyczynić się do bardziej zrównoważonego rozwoju i czy realizacja celów ESG stanie się w ogóle kryterium ubezpieczalności?

Mało która firma nie martwi się dziś o swój ślad ekologiczny. Dekarbonizacja procesów produkcyjnych i łańcuchów dostaw, efektywne wykorzystanie energii oraz oszczędne korzystanie z cennych zasobów takich jak ziemia, woda i surowce, to ważne tematy w agendzie korporacyjnej ESG.

Transformacja krajobrazu ryzyka

Oprócz wyzwań i konsekwencji zmian klimatycznych, nasze otoczenie zmieniają również inne zagrożenia systemowe. Szanse i zagrożenia związane z cyfryzacją, skutki Covid-19 dla państwa, społeczeństwa i gospodarki, ale także rozwój demograficzny i wynikający z niego niedobór wykwalifikowanych pracowników w wielu branżach, prowadzą do fundamentalnej transformacji krajobrazu ryzyka wielu firm.

Klasyczne rodzaje ryzyka obejmują aktywa materialne, które można wykazać w bilansie, takie jak fabryki, nieruchomości, maszyny i zapasy. W 1975 r. – zgodnie z corocznym badaniem przeprowadzonym przez Ocean Tomo – 83% całkowitej wartości rynkowej firm reprezentowanych w indeksie giełdowym Standard & Poor’s 500 stanowiły aktywa materialne. Od tamtej pory udział ten stale maleje i w 2020 r. wyniósł zaledwie 10%. Oznacza to, że na wartość przedsiębiorstwa składają się dziś przede wszystkim aktywa niematerialne, takie jak własność intelektualna, powiązania, wartości marki, dane i relacje z klientami. Wartości te są obecnie w przeważającej części zagrożone. Zrównoważone zarządzanie ryzykiem musi jednak uwzględnić tę zmianę w zakresie ryzyka.

Czy krajowe firmy poświęcają odpowiednią uwagę transformacji swojego krajobrazu ryzyka? Czy wykorzystują zasoby w sposób ukierunkowany i opracowują nowe rozwiązania w zakresie zarządzania i finansowania tych ryzyk, czy raczej nadal dochodzi do targowania się o procenty na bazarze ubezpieczeniowym, aby jak najtaniej uplasować (klasyczne) ryzyka, które odchodzą w cień?

Czy zrównoważony rozwój zmienia ryzyko?

Obecnie inwestycje w zrównoważony rozwój są jedną z najważniejszych sił napędowych innowacji. Generują dodatkowe możliwości rozwoju i tym samym przyczyniają się do zwiększenia wartości przedsiębiorstwa. Ale co oznacza program zrównoważonego rozwoju firmy dla zarządzania ryzykiem i ubezpieczeniami?

Dekarbonizacja w centrum uwagi

Oczywiste jest, że inwestycje mające na celu osiągnięcie konkretnych celów ESG mają bezpośredni wpływ na ryzyko operacyjne. Centralnym zagadnieniem w walce ze zmianami klimatu jest dekarbonizacja procesów produkcyjnych i łańcuchów dostaw. Zastąpienie paliw kopalnych przez alternatywne źródła lub nośniki energii prowadzi do powstania nowych zagrożeń w przemyśle. Zastosowanie ekologicznego wodoru zamiast węgla w przemyśle stalowym lub wykorzystanie energii elektrycznej do opalania pieców obrotowych lub tunelowych stawia zupełnie nowe wyzwania dla zarządzania ciągłością działania. Awaria zasilania po ponadregionalnym blackoucie nie tylko utrudni kontynuację pracy wielu zakładów przemysłowych, ale stworzy też w niektórych branżach możliwości wystąpienia znacznych szkód materialnych, np. z powodu nagłego wyłączenia zautomatyzowanych procesów.

Dla wielu producentów możliwość recyklingu i ponownego wykorzystania użytych surowców oraz materiałów stanowi najwyższy priorytet przy opracowywaniu nowych produktów. Kluczową rolę odgrywa tu zrównoważony rozwój łańcuchów dostaw. Wymagania dotyczące zarządzania jakością zmieniają się również w przypadku stosowania surowców wtórnych lub zupełnie nowych materiałów. Nośnikiem określonych celów ESG staje się sam produkt i jego zastosowanie. Na przykład w przemyśle tekstylnym wprowadza się nowe materiały lub procesy w celu zmiany właściwości produktów, tak aby odzież wymagała rzadszego prania, co zmniejsza zużycie wody.

Kompleksowy model biznesowy

Aby przetrwać w czasach globalnej konkurencji, wiele firm rozszerzyło swój model biznesowy. Zintegrowano nowe kompetencje, prezentując przedsiębiorstwa jako platformy dla całościowych rozwiązań. Ponadto, istotne jest zaangażowanie dostawców w realizację celów ESG. Dlatego też producenci często działają jako konsultanci dla swoich klientów, aby podzielić się swoją wiedzą fachową w dziedzinie zrównoważonego rozwoju na każdym etapie łańcucha dostaw.

Dla przykładu, przemysł papierniczy wspiera swoich klientów z branży spożywczej innowacyjnymi rozwiązaniami w zakresie opakowań nadających się do recyklingu. Wszystkie te zmiany pociągają za sobą zmianę ryzyka w zakresie odpowiedzialności operacyjnej i odpowiedzialności za produkt. Rozszerzenie łańcucha wartości producenta materiałów budowlanych o dodatkowe usługi, takie jak doradztwo i planowanie w zakresie budownictwa energooszczędnego, prowadzi również do nowych rodzajów ryzyka związanego z utratą aktywów, które należy uwzględnić w zrównoważonym zarządzaniu ryzykiem.

Ubezpieczyciel może nawet zinterpretować inwestycje w zrównoważony rozwój jako wzrost ryzyka, a więc jako wadę. Odpowiednie zarządzanie ryzykiem i ubezpieczeniami musi w znacznym stopniu przyczyniać się do zarządzania negatywnymi zmianami ryzyka.

W kwietniu 2021 r. Komisja Europejska przyjęła ambitny i kompleksowy pakiet środków, w tym także rozporządzenie delegowane w sprawie unijnej taksonomii klimatycznej. Pakiet ten ma pomóc w skierowaniu większej ilości środków finansowych na zrównoważone działania w UE. Rozporządzenie zaś umożliwi inwestorom inwestowanie w sposób zrównoważony i przyczyni się w znacznym stopniu do osiągnięcia przez Europę neutralności klimatycznej do 2050 r.

Działania podjęte przez branżę ubezpieczeniową

Branża ubezpieczeniowa również podejmuje pierwsze kroki w kierunku neutralności klimatycznej. W ramach zainicjowanego przez ONZ sojuszu Net Zero Insurance Alliance (NZIA), ośmiu wiodących światowych ubezpieczycieli i reasekuratorów zobowiązało się do indywidualnego przekształcenia swoich portfeli ubezpieczeniowych do 2050 r. w firmy o zerowej emisji gazów cieplarnianych. Ze względu na korzystniejsze koszty kapitałowe można się również spodziewać ekologizacji underwritingu, co doprowadzi do zwiększenia dostępności zdolności produkcyjnej dla przedsiębiorstw działających w sposób zrównoważony.

Zrównoważone zarządzanie ryzykiem

Popularność zyskuje koncepcja, że firmy z ambitnymi celami ESG stanowią również mniejsze ryzyko dla rynku ubezpieczeniowego. Z tego powodu pojawiły się już pierwsze zapowiedzi zapewnienia pojemności dla przedsiębiorstw o dobrych wynikach ESG. Statystyki wyraźnie wskazują, że zmiany klimatyczne doprowadzą do znacznego wzrostu liczby szkód spowodowanych zagrożeniami naturalnymi. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku strat spowodowanych pożarami, gdzie znacznie wzrośnie udział szkód ubezpieczonych od nakładających się na siebie pożarów lasów.

Wnioski

W ramach gospodarki neutralnej dla klimatu, zarządzanie ryzykiem oparte na zrównoważonym rozwoju będzie ważnym elementem przyszłościowej strategii zarządzania ryzykiem. Jako specjalista w dziedzinie ryzyka, GrECo opracowuje progresywne modele ESG, aby zwiększyć elastyczność swoich klientów, towarzysząc im z innowacyjnymi rozwiązaniami w zrównoważonej przyszłości.

Czym jest ESG?

Environmental Social Governance (ESG) – po polsku Środowisko, Społeczna odpowiedzialność i Ład korporacyjny – jest terminem określającym nowy standard korporacyjnej odpowiedzialności środowiskowej, społecznej i etycznej. Temat ten nabrał nowego rozmachu, zwłaszcza od czasu wprowadzenia Zrównoważonych Celów ONZ. Trzy litery ESG oznaczają trzy obszary odpowiedzialności związane ze zrównoważonym rozwojem.

E oznacza środowisko. Dotyczy to zanieczyszczenia, zagrożeń dla środowiska, emisji gazów cieplarnianych i kwestii związanych z efektywnością energetyczną.

S to społeczna odpowiedzialność. Odnosi się to do bezpieczeństwa pracy, ochrony zdrowia, różnorodności i zaangażowania społecznego.

G to ład korporacyjny: odnosi się do wartości korporacyjnych, zgodności, procesów sterowania i kontroli oraz zarządzania ryzykiem.

Każda firma może sama określić i zważyć swoje cele ESG. Jednak w związku z rosnącym znaczeniem ESG dla inwestorów, rośnie również presja opinii publicznej na spółki. W międzyczasie kryteria ESG są również uwzględniane w analizie papierów wartościowych.

Related Insights

Georg Winter

CTO GrECo International Holding AG
Risk & Insurance Technique

T +43 5 0404 335

Embedded Insurance to przyszłość

Person buying embeded insurance

Embedded insurance to przyszłość. Tworzą sytuację win-win-win dla wszystkich zaangażowanych stron.

Co jest jednym z największych problemów, z jakimi borykają się obecnie firmy ubezpieczeniowe? Faktem jest, że sprzedaż ubezpieczenia, które nie jest nabywane razem z produktem lub usługą, staje się mało efektywna lub nieefektywna. Konsekwencją tej „oddzielnej sprzedaży” jest to, że klient bardzo często odrzuca produkt ubezpieczeniowy jako nieprzyjemną niedogodność, co w efekcie prowadzi do powstania dużej luki w ochronie. Jej rozmiar podwoił się w ciągu ostatnich 20 lat z powodu urbanizacji, cyfryzacji, zmian klimatycznych i braku innowacji.

Zawarcie ubezpieczenia przez internet to dla większości klientów duży problem. Dlaczego? Po prostu dlatego, że droga do klienta jest nieodpowiednia i skomplikowana. Większość polis ubezpieczeniowych jest nadal sprzedawana offline. Są one co prawda sprawdzane online, ale zakup nie może zostać sfinalizowany.

Jak możemy wypełnić tę lukę?

Chodzi tu o włączenie ubezpieczeń do oferty usług cyfrowych. Ubezpieczenie powinno być oferowane w momencie, gdy pojawi się taka potrzeba, a ryzyko dla kupującego będzie najważniejsze. Embedded insurance (ubezpieczenie wbudowane) łączy ochronę ubezpieczeniową z zakupem podstawowego produktu lub usługi. Oznacza to, że
ubezpieczenie nie będzie sprzedawane klientowi oddzielnie, ale oferowane jako normalna część podstawowego produktu lub usługi. Dzięki temu klient otrzyma bardziej przystępne cenowo, odpowiednie i spersonalizowane ubezpieczenie wtedy, kiedy będzie go najbardziej potrzebować.

Różne aktywne firmy technologiczne są bardzo dobrze przygotowane do włączania ubezpieczeń do swoich e-platform, ponieważ to one kontrolują tak ważne kwestie jak:

  • Customer Journey: Ponieważ życie szybko przenosi się do sfery online, firmy technologiczne są w najlepszej pozycji, aby wpływać i kontrolować Customer Journey. Są w stanie spotkać się z klientem tam, gdzie on się znajduje, zaoferować mu produkt ubezpieczeniowy wtedy, kiedy go potrzebuje, a tym samym zwiększyć penetrację rynku w sprzedaży ubezpieczeń.
  • Dane: Jednym z największych atutów firm technologicznych jest posiadanie danych na temat historii przeglądania stron przez klientów, historii transakcji itp. Dane są aktualne i mogą być wykorzystywane przez ubezpieczycieli do lepszego underwritingu, selekcji i analizy ryzyka.
  • Zaufanie: Usługi cyfrowe cieszą się wysokim poziomem zaufania wśród klientów, ponieważ oferują im lepsze doświadczenia. Zaufanie do ubezpieczycieli jest istotnie mniejsze. Ubezpieczenia wbudowane pozwalają na wykorzystanie przez ubezpieczycieli pozytywnych doświadczeń klientów i marek platform cyfrowych do zwiększania sprzedaży. Z kolei gracze technologiczni korzystają dzięki uzyskaniu dodatkowych, wysokomarżowych źródeł przychodów oraz dłuższych i głębszych relacji z użytkownikami.
  • Komunikacja: Firmy technologiczne są w stałym kontakcie ze swoimi klientami za pośrednictwem różnych kanałów cyfrowych, w przeciwieństwie do ubezpieczycieli, którzy zazwyczaj kontaktują się z klientami tylko w momencie odnawiania umowy. Oferując ubezpieczenia wbudowane, ubezpieczyciele mogą wykorzystać te kanały komunikacji, aby poprawić relacje z klientami.

Jak zachowuje się rynek?

Ant Group zarządza cyfrową platformą usług finansowych w Chinach z ogromną bazą użytkowników dzięki wszechobecności systemu Alipay i superaplikacji, którą stworzono wokół niego. W zakresie ubezpieczeń grupa odkryła duży, niezagospodarowany rynek w obszarach wiejskich o niskich dochodach, ignorowany przez tradycyjnych ubezpieczycieli.
Zamiast próbować sprzedawać istniejące produkty ubezpieczeniowe od jednego lub dwóch partnerów, stworzyli własną platformę insurtech, łącząc w nowy sposób popyt z podażą. Ant Group koncentruje się na zrozumieniu potrzeb swoich klientów, edukowaniu ich na temat wartości ubezpieczeń, a następnie współpracy z dostawcami usług ubezpieczeniowych w celu opracowania dla nich atrakcyjnych rozwiązań.

Partnerzy ubezpieczeniowi przejmują większość ryzyka ubezpieczeniowego i regulacyjnego oraz dostarczają produkty zgodnie ze specyfikacją firmy Ant. Firma oferuje obecnie 2000 dostosowanych do potrzeb, przystępnych cenowo i elastycznych produktów ubezpieczeniowych na życie i majątkowych, oferowanych przez 90 różnych ubezpieczycieli.

Uber to kolejna duża platforma internetowa, która utrzymuje bliskie relacje ze swoimi użytkownikami, w tym z 3 milionami kierowców na całym świecie.
W każdym momencie, w zależności od lokalnych przepisów, zagrożeń konkurencyjnych
i nowych możliwości rynkowych, Uber potrzebuje elastyczności, aby oferować swoim kierowcom różne rodzaje ubezpieczeń, świadczeń i zachęt związanych z uszkodzeniem
pojazdu i ciała, chorobą, zasiłkiem rodzicielskim, utratą dochodu.

Niektóre z rozwiązań ubezpieczeniowych są udostępniane kierowcom bezpłatnie, niektóre są niewidoczne, inne stanowią opcjonalne dodatki. Niektóre z nich są ściśle powiązane z czasem, kiedy kierowca jeździ służbowo, inne nie. Biorąc pod uwagę wielkość bazy kierowców, Uber ma potencjał, aby w przyszłości oferować bardziej złożone produkty, takie jak ubezpieczenia emerytalne, na życie i zdrowotne, oprócz innych usług finansowych, takich jak konta bankowe i pożyczki, które już oferuje.

W każdym razie Uber szczyci się prostotą obsługi użytkowników i potrzebuje rozwiązań ubezpieczeniowych, które są łatwe do przyjęcia, oferują korzystny stosunek jakości do ceny i mogą być szybko wprowadzone.

Ubezpieczenia wbudowane to przyszłość. Dzięki nim wszystkie zainteresowane strony – firmy technologiczne, ubezpieczyciele i klienci – odnoszą obopólne korzyści, co pozwala na lepszą ochronę konsumentów, podnosi wartość i wzmacnia atrakcyjność oferty.

Źródła:
Embedded insurance
Why we are excited about embedded insurance
Embedded insurance 3 trillion market opportunity

Alma Ribanovic

Group Practice Leader Affinity

T: +43 5 04 04 349

Cyberatak – atak serca firmy

Z perspektywy cybernetycznej istnieją tylko dwa rodzaje firm: Te, które już zostały zhakowane i te, które dopiero zostaną zhakowane.

Kiedy producent rolny zostaje zaatakowany przez ransomware, jest bliski upadku swojego biznesu.
Ostatnie dwa lata naszego życia na zawsze będą już naznaczone jako lata najcięższego uderzenia globalnej pandemii COVID-19. Ale okres ten przyniósł nam również inną, cyfrową pandemię, ekspansję cyberataków typu Ransomware.

Co to jest Ransomware?

To był zwykły poranek w firmie będącej jednym z głównych wytwórców produktów mlecznych w regionie. Dyrektor firmy przybył do fabryki jak zwykle jako pierwszy, włączył swojego służbowego laptopa i zauważył niepokojącą wiadomość: „Zostałeś zaatakowany przez ransomware, proszę kliknąć na link w celu wykonania dalszych kroków”.

Ransomware to rodzaj złośliwego oprogramowania lub programu szyfrującego, umieszczonego przez hakera, który działa poprzez szyfrowanie danych w sieci, a następnie żąda zapłacenia okupu w zamian za klucz deszyfrujący, w celu odzyskania dostępu do danych. Niektóre badania (Coveware) pokazują, że mniejszość firm, które wybierają drogę płatności okupu, jest zmuszona do dokonywania dodatkowych płatności lub nigdy nie uzyskuje dostępu do swoich danych.

Ataki typu ransomware są jednym z najszybciej rosnących zagrożeń w ciągu ostatnich kilku lat. Okres przerw w działalności biznesowej wydłużył się z średnio 15 dni (2020), do średnio 23 dni (2021). Należy również zauważyć, że koszty przerw w działalności są niekiedy równie wysokie, jak kwota okupu, a nawet ją przekraczają.

Zgodnie z Raportem IBM 2020 Cost of Data Breach Report potrzeba było około 280 dni, aby zidentyfikować naruszenie systemu, co daje nam obraz możliwości i siły hakerów, którzy niepostrzeżenie krążą po systemie firmy-ofiary.

  • W 2016 roku Delta Airlines doświadczyła poważnej awarii sieci, która trwała pięć godzin i kosztowała firmę 150 milionów dolarów.
  • W październiku 2016 r. miał miejsce atak DDoS na Dyn, firmę administrującą głównym elementem sieci, który spowodował awarię powszechnie używanych stron internetowych, takich jak PayPal, Twitter, Netflix, Amazon i inne.
  • W 2017 roku Maersk, duńska firma żeglugowa, stanęła w obliczu cyberataku, który zakłócił działalność na dwa tygodnie, powodując straty w wysokości około 300 milionów dolarów.

Słabym punktem jest RDP

Cognyte, czołowyproducent oprogramowania do analizy bezpieczeństwa, twierdzi, że wiodącymi celami dla ataku ransomware są przemysł wytwórczy i usługi finansowe, a w dalszej kolejności transport, branża technologiczna, kancelarie prawne i zasoby ludzkie.

Według „Sophos”, brytyjskiej firmy zajmującej się cyberbezpieczeństwem, jedną z najbardziej wyróżniających się metod jest powszechne stosowanie Remote Desktop Protocol (RDP). RDP pozwala zdalnym użytkownikom na podłączenie się do pulpitu innego komputera poprzez połączenie sieciowe i zazwyczaj jest używany przez organizacje, w celu umożliwienia pracownikom dostępu do ich sieci podczas pracy zdalnej. Jeśli port, którego organizacja używa do dostępu RDP, jest wystawiony bezpośrednio na działanie Internetu, hakerzy łatwo mogą go znaleźć, a następnie próbować uzyskać dostęp do systemów komputerowych organizacji.

Po uzyskaniu przez hakerów dostępu do systemu, kolejnym krokiem jest włamanie się na konto lokalnego administratora organizacji. Oznacza to, że atakujący za pomocą programu komputerowego próbują złamać hasła, wypróbowując różne kombinacje haseł w szybkich seriach. Im dłuższe i bardziej skomplikowane hasło, tym więcej czasu i tym trudniej jest hakerom złamać system. Niestety, w naszym przypadku konto lokalnego administratora firmy miało słabą kombinację haseł. Dodatkowo, brak wieloskładnikowego uwierzytelniania (MFA – Multi-factor authentication) dla dostępu RDP sprawił, że haker był w stanie uzyskać dostęp do sieci organizacji bez konieczności przechodzenia drugiej procedury weryfikacyjnej, np. wpisywania kodu weryfikacyjnego.

Produkcja została wstrzymana, a niestety firma nie posiadała kopii zapasowych przechowywanych na zewnętrznym nośniku, które mogłyby zostać użyte do odtworzenia danych. Po uruchomieniu planu ciągłości działania i skontaktowaniu się z zewnętrznym zespołem reagowania kryzysowego, firma zdecydowała zapłacić okup. Po otrzymaniu klucza deszyfrującego rozpoczęto odzyskiwanie danych. Ponieważ cały proces był czasochłonny, system potrzebował około 14 dni na pełne odzyskanie danych.

Zalety cyberubezpieczenia

Dzięki polisie cybernetycznej firma była w stanie przeprowadzić cały proces odzyskiwania danych i wypłaty okupu przy pomocy wysoko wykwalifikowanych specjalistów IT. Koszty, które zostały pokryte w ramach tego cyberataku, oprócz wspomnianego okupu, to straty związane z przerwaniem działalności, koszty reakcji na zdarzenie, koszty informatyków śledczych, koszty konsultantów PR, a także koszty związane z odpowiedzialnością za naruszenie prywatności i przepisów dotyczących ochrony danych osobowych (RODO).

Kilka ważnych statystyk (Indusface):

  • Organizacje odnotowały rekordowy 225% wzrost strat spowodowanych atakami ransomware w 2020 r.;
  • 53% zaatakowanych firm stwierdziło, że ich marka i reputacja ucierpiały po udanym ataku;
  • Około 26% przedsiębiorstw musiało całkowicie przerwać działalność z powodu ataku ransomware.

Z perspektywy cybernetycznej istnieją tylko dwa rodzaje firm: Te, które już zostały zhakowane i te, które dopiero zostaną zhakowane.

Jeśli jesteś ciekaw, jakie są możliwości uzyskania oferty ubezpieczeniowej i jaki jest poziom podatności Twojej firmy na cyberzagrożenia, skontaktuj się z nami, a zespół naszych specjalistów udzieli Ci wszelkich niezbędnych informacji na temat dalszych kroków.

Related Insights

Stephan Eberlein

Group Practice Leader Financial Lines

T +43 664 962 40 60